(Hindi Medium)
1) เคญूเคोเคฒ เค
เคฅเคตा เคिเคฏोเค्เคฐाเคซी เคถเคฌ्เคฆ เคा เคธเคฐ्เคตเคช्เคฐเคฅเคฎ เคช्เคฐเคฏोเค เคฏूเคจाเคจी เคตिเคฆ्เคตाเคจ् เคเคฐेเคाเคธ्เคฅเคจीเค เคจे เคिเคฏा เคฅा 2) เคญूเคोเคฒ เคो เค्เคทेเคค्เคฐीเคฏ เคญिเคจ्เคจเคคा เคा เค
เคง्เคฏเคฏเคจ เคเคฐเคจे เคตाเคฒा เคตिเคทเคฏ เคฎाเคจा เคाเคคा เคนै
3) เคเคธ्เคीเคฎो - เคเคค्เคคเคฐी เคง्เคฐुเคต เค्เคทेเคค्เคฐ เคे, เคชिเค्เคฎी - เคाเคฏเคฐे เคฌेเคธिเคจ เคคเคฅा เคฌुเคถเคฎैเคจ - เคाเคฒाเคนाเคฐी เคฎเคฐुเคธ्เคฅเคฒ เคे เคจिเคตाเคธी เคนैं
4) เคญूเคोเคฒ เคी เคตिเคทเคฏ เคตเคธ्เคคु เคธ्เคฅाเคจ เค เคฅเคตा เคเคเคน เคธे เคुเคก़ी เคนुเค เคนै
5) “เคญूเคเคฐ्เคญ เคตिเค्เคाเคจ เคญूเคคเคाเคฒ เคा เคญूเคोเคฒ เคนै เคเคฐ เคญूเคोเคฒ เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เคाเคฒ เคा เคญूเคเคฐ्เคญ เคตिเค्เคाเคจ เคนै” - เคฏเคน เคเคฅเคจ W.M. Davis เคा เคนै
6) เค्เคฐเคฎเคฌเคฆ्เคง เค เคฅเคตा เคตिเคทเคฏ เคตเคธ्เคคु เคเคชाเคเคฎ, เคिเคธे เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เคญूเคोเคฒ เคญी เคเคนเคคे เคนैं, เคा เคช्เคฐเคคिเคชाเคฆเคจ เคเคฐ्เคฎเคจ เคญूเคोเคฒเคตेเคค्เคคा เค เคฒेเค्เคेंเคกเคฐ เคตॉเคจ เคนंเคฌोเคฒ्เค เคจे เคिเคฏा เคฅा
7) เคช्เคฐाเคฆेเคถिเค เคญूเคोเคฒ เคा เคช्เคฐเคคिเคชाเคฆเคจ เคเคฐ्เคฎเคจ เคญूเคोเคฒเคตेเคค्เคคा เคाเคฐ्เคฒ เคฐिเคเคฐ เคจे เคिเคฏा เคฅा
8) เคธเคฆाเคฌเคนाเคฐ เคตเคจों เคे เค्เคทेเคค्เคฐ เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคนैं - เคฆเค्เคทिเคฃ เค เคฎेเคฐिเคा เคे เคฌ्เคฐाเคीเคฒ เคฆेเคถ เคฎें เค เคฎेเคเคจ เคฌेเคธिเคจ, เค เคซ्เคฐीเคा เคे เคांเคो เคเคฐ เคाเคฏเคฐे เคฌेเคธिเคจ เคคเคฅा เคฆเค्เคทिเคฃ เคชूเคฐ्เคต เคเคถिเคฏा เคे เคฎเคฒेเคถिเคฏा, เคंเคกोเคจेเคถिเคฏा เคเคฐ เคซिเคฒीเคชींเคธ
9) GPS เคा เคชूเคฐा เคจाเคฎ เคตैเคถ्เคตिเค เคธ्เคฅिเคคि เคคเคจ्เคค्เคฐ เคนै
10) GIS เคा เคชूเคฐा เคจाเคฎ เค्เคฏोเค्เคฐाเคซिเคเคฒ เคเคจ्เคซॉเคฐ्เคฎेเคถเคจ เคธिเคธ्เคเคฎ เคนै
11) เคชाเคฐिเคธ्เคฅिเคคिเคी เคคंเคค्เคฐ เคตเคน เคตिเค्เคाเคจ เคिเคธเคे เค ंเคคเคฐ्เคเคค เคตिเคญिเคจ्เคจ เคीเคตो เคคเคฅा เคเคจเคे เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃ เคे เค ंเคคเคฐ เคธंเคฌंเคงों เคा เค เคง्เคฏเคฏเคจ เคिเคฏा เคाเคคा เคนै
12) เคนेเคฐोเคกोเคเคธ เคตเคน เคชเคนเคฒा เคตिเคฆ्เคตाเคจ เคนै เคिเคธเคจे เคจीเคฒ เคจเคฆी เคे เคกेเคฒ्เคा เคी เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा เคा เคธเคฐ्เคตเคช्เคฐเคฅเคฎ เคाเคฐเคฃ เคธเคนिเคค เคตเคฐ्เคฃเคจ เคिเคฏा เคฅा
13) เคเคฐेเคाเคธ्เคฅเคจीเค เคจे เคธเคฌเคธे เคชเคนเคฒे เคธूเคฐ्เคฏ เคी เคिเคฐเคฃों เคे เคोเคฃ เคो เคฎाเคช เคเคฐ เคชृเคฅ्เคตी เคी เคชเคฐिเคงि เคा เคเคเคฒเคจ เคिเคฏा เคฅा
14) เคเคเคคाเคฐเค เคชเคฐिเคเคฒ्เคชเคจाเคं เคฎें เคตाเคฏु เคฐाเคถि เคชเคฐिเคเคฒ्เคชเคจा เคा เคช्เคฐเคคिเคชाเคฆเคจ 1755 เคเคธ्เคตी เคฎें เคเคฐ्เคฎเคจ เคฆाเคฐ्เคถเคจिเค เคเคฎैเคจुเค เคฒ เคांเค เคจे เคिเคฏा เคฅाI เคเคธเคा เคฏเคน เคธिเคฆ्เคงांเคค เคจ्เคฏूเคเคจ เคे เคुเคฐुเคค्เคต เคे เคจिเคฏเคฎ เคชเคฐ เคเคงाเคฐिเคค เคนै
15) เคจिเคนाเคฐिเคा เคชเคฐिเคเคฒ्เคชเคจा เคा เคช्เคฐเคคिเคชाเคฆเคจ 1796 เคเคธ्เคตी เคฎें เคซ्เคฐांเคธीเคธी เคเคोเคฒเคถाเคธ्เคค्เคฐी เคเคตं เคเคฃिเคคเค्เค เคฒाเคช्เคฒेเคธ เคจे เคांเค เคी เคตाเคฏु เคฐाเคถि เคชเคฐिเคเคฒ्เคชเคจा เคा เคธंเคถोเคงिเคค เคฐूเคช เค เคชเคจी เคชुเคธ्เคคเค Exposition เคเคซ เคฆ เคตเคฐ्เคฒ्เคก เคธिเคธ्เคเคฎ เคฎें เคช्เคฐเคธ्เคคुเคค เคिเคฏा เคฅा
16) เคฆเคตैเคคाเคฐเค เคชเคฐिเคเคฒ्เคชเคจाเคं เคฎें เค्เคฐเคนाเคฃु เคชเคฐिเคเคฒ्เคชเคจा เคा เคช्เคฐเคคिเคชाเคฆเคจ 1900 เคฎें เค เคฎेเคฐिเคी เคตैเค्เคाเคจिเคों เคेंเคฌเคฐเคฒेเคจ เคเคฐ เคฎोเคฒ्เคเคจ เคจे เคिเคฏा เคฅा
17) เคฆเคตैเคคाเคฐเค เคชเคฐिเคเคฒ्เคชเคจाเคं เคฎें เคเค เคเคฐ เค เคจ्เคฏ เคชเคฐिเคเคฒ्เคชเคจा เคा เคช्เคฐเคคिเคชाเคฆเคจ 1937 เคเคธ्เคตी เคฎें เค เคฎेเคฐिเคी เคตिเคฆ्เคตाเคจ เคเค.เคเคจ.เคฐเคธैเคฒ เคเคฐ เคंเค्เคฒैंเคก เคे เคเคฐ.เค. เคฒिเคिเคฒเคเคจ เคจे เคिเคฏा เคฅा
18) เค ंเคคเคฐ เคคाเคฐเคीเคฏ เคงूเคฒ เคชเคฐिเคเคฒ्เคชเคจा เคฐूเคธ เคे เคตिเคฆ्เคตाเคจ् เคเคो เคถिเคฎเคก เคจे 1950 เคฎें เคธौเคฐเคฎंเคกเคฒ เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि เคे เคธंเคฆเคฐ्เคญ เคฎें เคช्เคฐเคธ्เคคुเคค เคी
19) เคจिเคนाเคฐिเคा เคฎेเค เคชเคฐिเคเคฒ्เคชเคจा เคा เคช्เคฐเคคिเคชाเคฆเคจ เคเคฐ्เคฎเคจी เคे เคाเคฐ्เคฒ เคตाเคจ เคตाเคเคाเคธ्เคเคฐ เคจे เคिเคฏा เคคเคฅा เคเคจเคे เค เคจुเคธाเคฐ เคธूเคฐ्เคฏ, เคैเคธ เคเคฐ เคงूเคฒ เคे เคตिเคถाเคฒ เคฌाเคฆเคฒ เคฎें เคช्เคฐเคตेเคถ เคเคฐ เคเคฏा เคฅा I
20) เคฌिเค เคฌैंเค เคธिเคฆ्เคงांเคค เคिเคธเคो เคตिเคธ्เคคाเคฐिเคค เคฌ्เคฐเคน्เคฎांเคก เคชเคฐिเคเคฒ्เคชเคจा เคญी เคเคนเคคे เคนैं, เคा เคช्เคฐเคคिเคชाเคฆเคจ เคฌेเคฒ्เคिเคฏเคฎ เคตिเคฆ्เคตाเคจ เคाเคฐ्เค เคฒिเคฎैเคค्เคฐ เคจे เคช्เคฐเคธ्เคคुเคค เคिเคฏा
21) เคฌिเค เคฌैंเค เคธिเคฆ्เคงांเคค เคे เค เคจुเคธाเคฐ เคฌ्เคฐเคน्เคฎांเคก เคे เคตिเคธ्เคคाเคฐ เคे เคช्เคฐเคฎाเคฃ 1920 เคฎें เคเคกเคตिเคจ เคนเคฌ्เคฌเคฒ เคจे เคฆिเค
22) เคฌिเค เคฌैंเค เคी เคเคเคจा เคเค เคธे 13.7 เค เคฐเคฌ เคตเคฐ्เคท เคชเคนเคฒे เคนुเค
23) เคเคाเคถเคंเคाเคं เคे เคฌीเค เคी เคฆूเคฐी เคฎें เคตिเคธ्เคคाเคฐ เคฌเคคाเคจे เคตाเคฒे เคฌिเค เคฌैंเค เคธिเคฆ्เคงांเคค เคे เคตिเคเคฒ्เคช เคे เคฐूเคช เคฎें เคนाเคฏเคฒ เคจे เคธिเคฅเคฐ เค เคตเคธ्เคฅा เคธंเคเคฒ्เคชเคจा เคช्เคฐเคธ्เคคुเคค เคीI เคเคธ เคธंเคเคฒ्เคชเคจा เคे เค เคจुเคธाเคฐ เคฌ्เคฐเคน्เคฎांเคก เคिเคธी เคญी เคธเคฎเคฏ เคเค เคนी เคैเคธा เคฐเคนा เคนै
24) เคเคाเคถเคंเคा เคเค เคฒंเคฌाเคाเคฐ เคเคชเคी เคฌिเคฎ्เคฌ (Flat Disc) เคนोเคคी เคนै
25) เคिเคธी เคเค เคเคाเคถเคंเคा เคा เคต्เคฏाเคธ 80000 เคธे เคกेเคข़ เคฒाเค เคช्เคฐเคाเคถ เคตเคฐ्เคท เคे เคฌीเค เคนो เคธเคเคคा เคนै เคคเคฅा เคเคธเคी เคฎोเคाเค เคฒเคเคญเค 15000 เคช्เคฐเคाเคถ เคตเคฐ्เคท เคนो เคธเคเคคी เคนै
26) เคเคाเคถเคंเคाเคं เคे เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ เคा เคเคฐंเคญ เคนाเคเคก्เคฐोเคเคจ เคैเคธ เคे เคธंเคเคฏเคจ เคธे เคฌเคจे เคตिเคถाเคฒ เคเคाเคฐ เคे เคฌाเคฆเคฒों เคธे เคนोเคคा เคนै เคिเคธे เคจिเคนाเคฐिเคा เคเคนเคคे เคนैं
27) เคช्เคฐเคाเคถ เคी เคเคคि 300000 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคช्เคฐเคคि เคธेเคंเคก เคนै
28) เคช्เคฐเคाเคถ เคตเคฐ्เคท เคฎें เคเคธเคค เคฆूเคฐी 300000 * 60* 60 * 24 * 365¼ = 9.467 * 10¹² เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคฏा 94 .67 เคเคฐเคฌ เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคนोเคคी เคนै
29) เคชृเคฅ्เคตी เคी เคธूเคฐ्เคฏ เคธे เคเคธเคค เคฆूเคฐी 14 เคเคฐोเฅ, 95 เคฒाเค, 98000 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคนै
30) เคธूเคฐ्เคฏ เคा เคช्เคฐเคाเคถ เคชृเคฅ्เคตी เคคเค 8.311 เคฎिเคจเค เคฎें เคชเคนुँเคเคคा เคนै
31) เคธौเคฐเคฎंเคกเคฒ เคा เคเคจ्เคฎ เคिเคธ เคจिเคนाเคฐिเคा เคธे เคนुเค เคฎाเคจा เคाเคคा เคนै เคเคธเคे เคง्เคตเคธ्เคค เคนोเคจे เคต เค्เคฐोเฅ เคे เคฌเคจเคจे เคी เคถुเคฐुเคเคค 5 เคธे 5.6 เค เคฐเคฌ เคตเคฐ्เคท เคชूเคฐ्เคต เคนुเค I
32) เค्เคฐเคน เคฒเคเคญเค 4.6 เคธे 4.56 เค เคฐเคฌ เคตเคฐ्เคท เคชเคนเคฒे เคฌเคจे
33) เคธूเคฐ्เคฏ, เคชृเคฅ्เคตी เคे เคธเคฌเคธे เคจเคเคฆीเค เคा เคเค เคคाเคฐा เคนै
34) เคธौเคฐเคฎंเคกเคฒ เคฎें 8 เค्เคฐเคน, 63 เคเคชเค्เคฐเคน เคคเคฅा เคฒाเคों เคोเคे เคชिंเคก เคैเคธे เค्เคทुเคฆ्เคฐเค्เคฐเคน (เคเคธ्เคเคฐॉเคฏเคก), เคงूเคฎเคेเคคु, เค เคธंเค्เคฏ เคเคฒ्เคाเคं เคเคตं เคฌเคนुเคค เคฎाเคค्เคฐा เคฎें เคงूเคฒเคเคฃ เคเคตं เคैเคธ เคธเคฎ्เคฎिเคฒिเคค เคนैं
35) เคธूเคฐ्เคฏ เค เคค्เคฏंเคค เคเคท्เคฃ เคเคตं เคเคจीเคญूเคค เคैเคธीเคฏ เคฆ्เคฐเคต्เคฏ เคा เคเค เคตिเคถाเคฒ เคोเคฒा เคนै เคिเคธเคे เคคเคฒ เคो เคช्เคฐเคाเคถเคฎंเคกเคฒ (เคซोเคो เคธ्เคชीเคฏเคฐ) เคเคนा เคाเคคा เคนै
36) เคธूเคฐ्เคฏ เคी เคธเคคเคน เคा เคคाเคชเคฎाเคจ 6000 เคกिเค्เคฐी เคธेเคฒ्เคธिเคฏเคธ เคนै
37) เคธूเคฐ्เคฏ เคे เคेंเคฆ्เคฐ เคा เคคाเคชเคฎाเคจ 15,000,000 เคกिเค्เคฐी เคธेเคฒ्เคธिเคฏเคธ เคนोเคคा เคนै
38) เคฎाเคจเคต เคจिเคฐ्เคฎिเคค เคตिเคฆ्เคฏुเคค เคญเค्เคिเคฏों เคा เคคाเคชเคฎाเคจ เคฒเคเคญเค 3000 เคกिเค्เคฐी เคธेเคฒ्เคธिเคฏเคธ เคธे เค เคงिเค เคจเคนीं เคชเคนुंเค เคชाเคคा เคนै
39) เคธूเคฐ्เคฏ เคा เคต्เคฏाเคธ 13,90,000 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคนै
40) เคธूเคฐ्เคฏ เคा เคต्เคฏाเคธ, เคชृเคฅ्เคตी เคे เคต्เคฏाเคธ เคธे 109 เคुเคจा เค เคงिเค เคนै
41) เคธूเคฐ्เคฏ เคा เคเคฏเคคเคจ, เคชृเคฅ्เคตी เคे เคเคฏเคคเคจ เคธे 13 เคฒाเค เคुเคจा เคนै เคเคฌเคि เคเคธเคा เคญाเคฐ เคเคธเคा เคญाเคฐ 3.30 เคฒाเค เคुเคจा เคนै
42) เคธूเคฐ्เคฏ เคा เคเคจเคค्เคต เคชृเคฅ्เคตी เคे เคเคจเคค्เคต 5.5 เคธे เคเค เคौเคฅाเค เคนै
43) เคธूเคฐ्เคฏ เค เคชเคจे เค เค्เคท เคชเคฐ 25.4 เคฆिเคจों เคฎें เคเค เคเค्เคเคฐ เคชूเคฐा เคเคฐเคคा เคนै
44) เคธूเคฐ्เคฏ 250 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคช्เคฐเคคि เคธेเคंเคก เคी เคเคคि เคธे เค เคชเคจे (1971 * 10¹5 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคฒเคฎ्เคฌे) เคฎाเคฐ्เค เคชเคฐ 25 เคเคฐोเคก เคตเคฐ्เคทों เคฎें เคเคाเคถเคंเคा เคी เคจाเคญि เคฏा เคेंเคฆ्เคฐ เคी เคชเคฐिเค्เคฐเคฎा เคเคฐเคคा เคนै
45) เคธूเคฐ्เคฏ เคธे เคฆूเคฐी เคे เค เคจुเคธाเคฐ เคฌुเคง, เคถुเค्เคฐ, เคชृเคฅ्เคตी, เคฎंเคเคฒ, เคฌृเคนเคธ्เคชเคคि, เคถเคจि, เคตเคฐुเคฃ, เคตเคฐुเคฃ เคเคฆि 8 เคฎुเค्เคฏ เค्เคฐเคน เคนैं
46) เคฌुเคง, เคถुเค्เคฐ, เคชृเคฅ्เคตी เคเคฐ เคฎंเคเคฒ เคญीเคคเคฐी เคฏा เคंเคคเคฐिเค เค्เคฐเคน เคเคนเคฒाเคคे เคนैं
47) เคंเคคเคฐिเค เค्เคฐเคน, เคธूเคฐ्เคฏ เคเคฐ เค्เคทुเคฆ्เคฐเค्เคฐเคนों เคे เคฌीเค เคชाเค เคाเคคे เคนैं
48) เคंเคคเคฐिเค เค्เคฐเคนों เคो เคชाเคฐ्เคฅिเคต เค्เคฐเคน เคญी เคเคนเคคे เคนैं เค्เคฏोंเคि เคฏเคน เคชृเคฅ्เคตी เคी เคคเคฐเคน เคเคฒो เคคเคฅा เคงाเคคुเคं เคे เคฌเคจे เคนैं
49) เคฌृเคนเคธ्เคชเคคि, เคถเคจि, เค เคฐुเคฃ เคเคฐ เคตเคฐुเคฃ เคो เคฌाเคนเคฐी เค्เคฐเคน เคฏा เคोเคตिเคฏเคจ เค्เคฐเคน เคเคนा เคाเคคा เคนै
50) เคฌाเคนเคฐी เค्เคฐเคนों เคो เคोเคตिเคฏเคจ เค्เคฐเคน เคเคนा เคाเคคा เคนै เค्เคฏोंเคि เคฏे เคฌृเคนเคธ्เคชเคคि เคैเคธे เคนैं
51) เคोเคตिเคฏเคจ เค्เคฐเคนों เคो เคैเคธीเคฏ เค्เคฐเคน เคญी เคเคนเคคे เคนैं เค्เคฏोंเคि เคเคจเคा เคตाเคฏुเคฎंเคกเคฒ เคนीเคฒिเคฏเคฎ เคเคฐ เคนाเคเคก्เคฐोเคเคจ เคैเคธों เคธे เคฌเคจा
52) เคเค เคเคोเคฒीเคฏ เคเคเค (เคเคธ्เค्เคฐोเคจॉเคฎिเคเคฒ เคฏूเคจिเค), เคชृเคฅ्เคตी เคी เคธूเคฐ्เคฏ เคธे เคฎเคง्เคฏเคฎाเคจ เคฆूเคฐी 14 เคเคฐोเคก 95 เคฒाเค 98000 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคे เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคนोเคคा เคนै
53) เคชृเคฅ्เคตी เคा เคญूเคฎเคง्เคฏ เคฐेเคीเคฏ เค เคฐ्เคงเคต्เคฏाเคธ 6370 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคนै
54) เคंเคฆ्เคฐเคฎा เคชृเคฅ्เคตी เคा เคเคเคฎाเคค्เคฐ เคช्เคฐाเคृเคคिเค เคเคชเค्เคฐเคน เคนै
55) เคंเคฆ्เคฐเคฎा เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि เคชृเคฅ्เคตी เคธे เคนुเค เคนै เคเคธ เคฌाเคฐे เคฎें เคธเคฌเคธे เคชเคนเคฒे เคाเคฐ्เคฒ्เคธ เคกाเคฐ्เคตिเคจ เคे เคชुเคค्เคฐ เคธเคฐ เคॉเคฐ्เค เคกाเคฐ्เคตिเคจ เคจे 1833 เคเคธเคตी เคฎें เคฌเคคाเคฏा เคฅा
56) Origin of Species เคชुเคธ्เคคเค เคเคฆเคตिเคाเคธ เคे เคช्เคฐเคฃेเคคा เคเคตं เคीเคต เคตिเค्เคाเคจी เคाเคฐ्เคฒ्เคธ เคกाเคฐ्เคตिเคจ เคจे เคฒिเคी เคฅी
57) เคंเคฆ्เคฐเคฎा เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि The Big Splat เคเคเคจा เคธे เคฎाเคจी เคाเคคी เคนै, เคिเคธเคฎें เคฅेเคฒเคธा เคจाเคฎเค เคเค เค เคจ्เคฏ เค्เคฐเคน เคชृเคฅ्เคตी เคธे เคเคเคฐा เคเคฏा เคฅा I
58) เคंเคฆ्เคฐเคฎा เคा เคต्เคฏाเคธ 3475 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคนै
59) เคंเคฆ्เคฐเคฎा, เคชृเคฅ्เคตी เคธे 3,84,377 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคी เคฆूเคฐी เคชเคฐ เคนै
60) เคเคจ्เคฆ्เคฐเคฎा, เคชृเคฅ्เคตी เคे เคाเคฐों เคเคฐ 27.3 เคฆिเคจों เคी เค เคตเคงि เคฎें เคเค เคชเคฐिเค्เคฐเคฎा เคชूเคฐी เคเคฐ เคฒेเคคा เคนै
61) เคंเคฆ्เคฐเคฎा เคा เคुเคฐुเคค्เคตाเคเคฐ्เคทเคฃ เคฌเคฒ เคชृเคฅ्เคตी เคी เคคुเคฒเคจा เคฎें 1/6 เคนै
62) เคंเคฆ्เคฐเคฎा เคชเคฐ เคฆिเคจ เคा เคคाเคชเคฎाเคจ 127 เคกिเค्เคฐी เคธेเคฒ्เคธिเคฏเคธ เคคเคฅा เคฐाเคค्เคฐि เคा เคคाเคชเคฎाเคจ เคฎाเคเคจเคธ 163 เคกिเค्เคฐी เคธेเคฒ्เคธिเคฏเคธ เคชाเคฏा เคाเคคा เคนै
63) เคंเคฆ्เคฐเคฎा เคा เคเคจเคค्เคต เคเคฒ เคธे 3.344 เคुเคจा เคเคฐ เคฆ्เคฐเคต्เคฏเคฎाเคจ เคชृเคฅ्เคตी เคे เคฆ्เคฐเคต्เคฏเคฎाเคจ เคธे 1/81 เคตां เคญाเค เคนै
64) เคंเคฆ्เคฐเคฎा เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि 4.44 เค เคฐเคฌ เคตเคฐ्เคท เคชเคนเคฒे เคฎाเคจी เคाเคคी เคนै เคฏाเคจि เคंเคฆ्เคฐเคฎा เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि เคชृเคฅ्เคตी เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि เคे 15 เคเคฐोเคก เคธाเคฒ เคฌाเคฆ เคนुเค
65) เคชृเคฅ्เคตी เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि เคैเคธ เคเคฐ เคงूเคฒ เคे เคเค เคงเคงเคเคคे เคนुเค เคोเคฒे เคे เคฐूเคช เคฎें เคนुเค เคฅी
66) เคเคฐंเคญ เคฎें เคชृเคฅ्เคตी เคเค्เคाเคจी, เคเคฐ्เคฎ เคเคฐ เคตिเคฐाเคจ เคฅी
67) เคชृเคฅ्เคตी เคी เคธंเคฐเคเคจा เคชเคฐเคคเคฆाเคฐ เคนै
68) เคชृเคฅ्เคตी เคा 70% เคงเคฐाเคคเคฒ เคธे เคเคฒ เคธे เคिเคฐा เคนै เคเคธीเคฒिเค เคชृเคฅ्เคตी เคो เคเคฒीเคฏ เค्เคฐเคน เคญी เคเคนा เคाเคคा เคนै
69) เคชृเคฅ्เคตी เค เคชเคจे เคเคชเคฐ เคชเฅเคจे เคตाเคฒे เคเค เคคिเคนाเค เคญाเค เคช्เคฐเคाเคถ เคो เคตाเคฏुเคฎंเคกเคฒ เคฎें เคชเคฐाเคตเคฐ्เคคिเคค เคเคฐ เคฆेเคคी เคนैI
70) เคตाเคฏुเคฎंเคกเคฒ เคฎें เคชเคฐाเคตเคฐ्เคคिเคค เคชृเคฅ्เคตी เคे เคช्เคฐเคाเคถ เคे เคชเคฐिเคฃाเคฎ เคธ्เคตเคฐुเคช เค ंเคคเคฐिเค्เคท เคธे เคชृเคฅ्เคตी เคจीเคฒे เคฐंเค เคी เคฆिเคाเค เคชเคก़เคคी เคนै
71) เคชृเคฅ्เคตी เคे เค ंเคกा เคนोเคจे เคे เคธเคฎเคฏ เคนเคฒ्เคे เคชเคฆाเคฐ्เคฅ เคเคชเคฐी เคธเคคเคน เคी เคเคฐ เคคเคฅा เคญाเคฐी เคชเคฆाเคฐ्เคฅ เคชृเคฅ्เคตी เคे เคेंเคฆ्เคฐ เคी เคเคฐ เคเคฒे เคเค; เคชเคฆाเคฐ्เคฅों เคे เคเคธ เคชृเคฅเค्เคเคฐเคฃ เคो เคตिเคญेเคฆीเคเคฐเคฃ เคी เค्เคฐिเคฏा เคเคนเคคे เคนैं
72) เคชृเคฅ्เคตी เคी เคธเคฌเคธे เคเคชเคฐी เคชเค्เคी เค ंเคกी เคเคฐ เคเค ोเคฐ เคฌเคจ เคเค เคिเคธे เคญू เคชृเคท्เค เคฏा เคญू เคชเคฐ्เคชเคी เคเคนเคคे เคนैं
73) เคญूเคชเคฐ्เคชเคी เคे เคจीเคे เคคीเคจ เคชเคฐเคคें เคนैं – เคช्เคฐाเคตाเคฐ (เคฎैंเคเคฒ), เคฌाเคนเคฏ เค्เคฐोเฅ เคเคฐ เคंเคคเคฐिเค เค्เคฐोเฅ I
74) เคชृเคฅ्เคตी เคे เคช्เคฐाเคฐंเคญिเค เคตाเคฏुเคฎंเคกเคฒ เคฎें เคนाเคเคก्เคฐोเคเคจ เคเคฐ เคนीเคฒिเคฏเคฎ เคी เค เคงिเคเคคा เคฅी
75) เคชृเคฅ्เคตी เคे เค ंเคกा เคนोเคจे เคเคฐ เคตिเคญेเคฆเคจ เคी เค्เคฐिเคฏा เคे เคฆौเคฐाเคจ เคชृเคฅ्เคตी เคे เคญीเคคเคฐ เคธे เคฌเคนुเคค เคธी เคैเคธें เคฌाเคนเคฐ เคจिเคเคฒी เคเคธ เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा เคो เคैเคธ เคเคค्เคธเคฐ्เคเคจ เคเคนเคคे เคนैं
76) เคเคฐंเคญ เคฎें เคตाเคฏुเคฎंเคกเคฒ เคฎें เคเคฒเคตाเคท्เคช, เคจाเคเค्เคฐोเคเคจ, เคाเคฐ्เคฌเคจ เคกाเคเคเค्เคธाเคเคก, เค เคฎोเคจिเคฏा เคैเคธ เค เคงिเค เคฎाเคค्เคฐा เคฎें เคฅी เคคเคฅा เคธ्เคตเคคंเคค्เคฐ เคเค्เคธीเคเคจ เคฌเคนुเคค เคเคฎ เคฅी
77) เคฎเคนाเคธाเคเคฐों เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि, เคชृเคฅ्เคตी เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि เคे 50 เคเคฐोเฅ เคตเคฐ्เคท เคฌाเคฆ (เคฒเคเคญเค 400 เคตเคฐ्เคท เคชूเคฐ्เคต) เคนुเค
78) เคชृเคฅ्เคตी เคชเคฐ เคीเคตเคจ เคा เคตिเคाเคธ 380 เคเคฐोเคก เคตเคฐ्เคท เคชเคนเคฒे เคธे เคฎाเคจा เคाเคคा เคนै
79) เคช्เคฐเคाเคถ เคธंเคถ्เคฒेเคทเคฃ เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा 250 เคธे 300 เคเคฐोเคก़ों เคธाเคฒ เคชเคนเคฒे เคถुเคฐु เคนुเค
80) เคช्เคฐเคाเคถ เคธंเคถ्เคฒेเคทเคฃ เคी เค्เคฐिเคฏा เคธे เคตाเคฏुเคฎंเคกเคฒ เคฎें เคเค्เคธीเคเคจ เคी เคฎाเคค्เคฐा เคฌเฅी เคเคฐ เคตाเคฏुเคฎंเคกเคฒ เคฎें เคเค्เคธीเคเคจ 200 เคตเคฐ्เคท เคชเคนเคฒे เคชूเคฐी เคคเคฐเคน เคธे เคญเคฐ เคเค
81) เคชृเคฅ्เคตी เคชเคฐ เคถैเคตाเคฒ เคी เคธंเคฐเคเคจा 300 เคธाเคฒ เคชुเคฐाเคจी เคฎाเคจी เคाเคคी เคนै
82) เคฒเคเคญเค 380 เคธाเคฒ เคชเคนเคฒे เคชृเคฅ्เคตी เคชเคฐ เคเค เคोเคถीเคฏ เคीเคตाเคฃु เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि เคนुเค
83) เคชृเคฅ्เคตी เคชเคฐ เคธเคฌเคธे เคฒंเคฌी เคाเคฒ เค เคตเคงि เคो เคเคฏाเคจ (Eons) เคเคนเคคे เคนैं
84) เคชूเคฐ्เคต เคैंเคฌ्เคฐिเคฏเคจ เคाเคฒ 57 เคเคฐोเคก เคธे 4 เค เคฐเคฌ 80 เคเคฐोเฅ เคชเคนเคฒे เคคเค เคฎाเคจी เคाเคคी เคนै
85) เคชुเคฐाเคीเคตी เคाเคฒ เคी เค เคตเคงि 24.5 เคเคฐोเคก़ เคตเคฐ्เคท เคธे 57.0 เคเคฐोเฅ เคตเคฐ्เคท เคชเคนเคฒे เคคเค เคฎाเคจी เคाเคคी เคนै
86) เคฎเคง्เคฏเคीเคตी เคเคฒ्เคช (Mesozoic) เคी เค เคตเคงि 6.5 เคเคฐोเคก़ เคธे 24.5 เคเคฐोเคก़ เคตเคฐ्เคท เคชเคนเคฒे เคคเค เคฎाเคจी เคाเคคी เคนै เคिเคธเคฎें เคธ्เคคเคจเคชाเคฏी เคीเคตों เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि เคนुเค
87) เคจเคตเคीเคตเคจ เคเคฒ्เคช (Cenzozoic), เคเค เคธे 63 เคเคฐोเคก़ों เคตเคฐ्เคท เคชเคนเคฒे เคคเค เคฎाเคจा เคाเคคा เคนै
88) เคเคฆि เคฎाเคจเคต เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि 10,000 เคธे 20 เคฒाเค เคตเคฐ्เคท เคชूเคฐ्เคต เคนुเค
89) เคเคงुเคจिเค เคฎाเคจเคต เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि 0 เคธे 10 เคนเคाเคฐ เคตเคฐ्เคท เคชूเคฐ्เคต เคนुเค
90) เคเค เค เคจुเคฎाเคจ เคนै เคि เค ंเคคเคฐिเค्เคท เคฎें 2 เค เคฐเคฌ เคธौเคฐเคฎंเคกเคฒ เคนैं
91) เคเคธเคคเคจ เคเค เคฎंเคฆाเคिเคจी เคा เคต्เคฏाเคธ 30,000 เคช्เคฐเคाเคถ เคตเคฐ्เคท เคी เคฆूเคฐी เคिเคคเคจा เคฎाเคจा เคाเคคा เคนै
92) เคฆो เคฎเคจ्เคฆाเคिเคจिเคฏों เคे เคฌीเค 10 เคฒाเค เคช्เคฐเคाเคถ เคตเคฐ्เคท เคिเคคเคจी เคเคธเคค เคฆूเคฐी เคนोเคคी เคนै
93) เคนเคฎाเคฐा เคธौเคฐเคฎंเคกเคฒ เคเคाเคถ เคंเคा เคจाเคฎเค เคฎंเคฆाเคिเคจी เคฎें เคนैं
94) เคिเคธी เคคीเคต्เคฐ เคเคคि เคธे เคूเคฎเคคी เคตเคธ्เคคु เคे เคेंเคฆ्เคฐ เคธे เคฌाเคนเคฐ เคी เคเคฐ เคเคก़เคจे เคฏा เคिเคเค เคाเคจे เคी เคช्เคฐเคตृเคค्เคคि เคो เค เคชเคेंเคฆ्เคฐीเคฏ เคฌเคฒ (Centrifugal Force) เคเคนเคคे เคนैं
95) เคตเคน เคฌเคฒ เคिเคธเคฎें เคตเคธ्เคคु เคेंเคฆ्เคฐ เคी เคเคฐ เคाเคจे เคी เคช्เคฐเคตृเคค्เคคि เคฐเคเคคी เคนै เคเคธे เค เคญिเคेंเคฆ्เคฐीเคฏ เคฌเคฒ (Centripetal Force) เคเคนเคคे เคนैं
96) เคนैเคฒी เคจाเคฎเค เคงूเคฎเคेเคคु เคฏा เคชुเค्เคเคฒ เคคाเคฐा 76 เคตเคฐ्เคทों เคे เคฌाเคฆ เคฆिเคाเค เคฆेเคคा เคนै เคคเคฅा เคฏเคน เคชिเคเคฒी เคฌाเคฐ 1986 เคฎें เคฆिเคाเค เคฆिเคฏा เคฅा
97) เคธूเคฐ्เคฏ เคนเคฐ เคช्เคฐเคाเคฐ เคी เคเคฐ्เคा เคा เคฎूเคฒ เคธ्เคฐोเคค เคนै
98) เคธूเคฐ्เคฏ เคฆ्เคตाเคฐा เคเคค्เคธเคฐ्เคिเคค เคเคฐ्เคा เคा เคेเคตเคฒ เคฆो เคเคฐोเคก़เคตां เค ंเคถ เคชृเคฅ्เคตी เคชเคฐ เคชเคนुंเค เคชाเคคा เคนै
99) เคुเคฐुเคค्เคตाเคเคฐ्เคทเคฃ เคฌเคฒ เคชिंเคก เคे เคฆ्เคฐเคต्เคฏเคฎाเคจ เคा เคธเคฎाเคจुเคชाเคคी เคนोเคคा เคนै เคฏाเคจी เคो เคชिंเคก เคिเคคเคจा เค เคงिเค เคญाเคฐी เคนोเคคा เคนै เคเคธเคा เคुเคฐुเคค्เคตाเคเคฐ्เคทเคฃ เคเคคเคจा เคนी เค เคงिเค เคนोเคคा เคนै
100) เคชिंเคกों เคे เคฌीเค เคी เคฆूเคฐी เคฌเคข़เคจे เคธे เคुเคฐुเคค्เคตाเคเคฐ्เคทเคฃ เคเคเคคा เคाเคคा เคนै
101) เคชृเคฅ्เคตी เคे เคเคฏु เคตเคฐ्เค (Old to New) HAPPMC – Hadean, Archean, Proterozic, Paleozoic, Mesozic, Cenozic เคนैं
102) เคชृเคฅ्เคตी เคจीเคฒा เค्เคฐเคน เคนै เคเคฒ เคे เคाเคฐเคฃ
103) เคฌृเคนเคธ्เคชเคคि เคชीเคฒा เคนै SO2 เคे เคाเคฐเคฃ
104) เคถुเค्เคฐ เค्เคฐเคน เคเคฎเคीเคฒा เคนै เค เคค्เคฏเคงिเค เคเคฐ्เคฎ เคนोเคจे เคे เคाเคฐเคฃ
105) เคถเคจि เคाเคฒा เคนै N2 เคे เคाเคฐเคฃ
106) เคฎंเคเคฒ เคฒाเคฒ เคนै Iron Oxide เคे เคाเคฐเคฃ
107) เค เคฐुเคฃ เคนเคฐा เคนै เคฎीเคฅेเคจ เคे เคाเคฐเคฃ
108) เคชृเคฅ्เคตी เคी เคुเฅเคตाँ เคฌเคนเคจ เคเคนเคฒाเคคा เคนै – เคถुเค्เคฐ
109) เคชृเคฅ्เคตी เคा เคेंเคฆ्เคฐ 6370 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคนै
110) เคตिเคถ्เคต เคी เคธเคฌเคธे เคเคนเคฐी เคाเคจ เคฆเค्เคทिเคฃ เค เคซ्เคฐीเคा เคฎें เคฐॉเคฌिंเคธเคจ เคเคฐ्เคค เคนै เคो 4 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคเคนเคฐी เคนै, เคฏเคน เคธोเคจे เคी เคाเคจ เคนै
111) เคคेเคฒ เคी เคोเค เคे เคฒिเค เคोเคฆे เคเค เคुเคं เคी เคเคนเคฐाเค 8 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคธे เค เคงिเค เคจเคนीं เคนै
112) เคธเคฎुंเคฆเคฐ เคฎें เคเค เคคเค เคा เคธเคฌเคธे เคเคนเคฐा เคช्เคฐเคตेเคงเคจ (Drill) เคเคฐ्เคเคिเค เคฎเคนाเคธाเคเคฐ เคฎें เคोเคฒा เค्เคทेเคค्เคฐ เคฎें 12 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคคเค เคिเคฏा เคเคฏा เคนै
113) เคชृเคฅ्เคตी เคชเคฐ เคธเคฌเคธे เคเคนเคฐी เคाเค เคช्เคฐเคถांเคค เคฎเคนाเคธाเคเคฐ เคฎें เคฎेเคฐिเคฏाเคจा เคเคฐ्เคค เคนै
114) เคชृเคฅ्เคตी เคी เคเคนเคฐाเค เคे เคช्เคฐเคค्เคฏเค्เคท เคธ्เคฐोเคคों เคฎें เคाเคจें, เคिเคฆ्เคฐ เคเคฐ เค्เคตाเคฒाเคฎुเคी เคเคฆเคाเคฐ เคถाเคฎिเคฒ เคนैं
115) เคชृเคฅ्เคตी เคे เคंเคคเคฐिเค เคญाเคों เคी เคाเคจเคाเคฐी เคे เค เคช्เคฐเคค्เคฏเค्เคท เคธ्เคฐोเคคों เคฎें เคชृเคฅ्เคตी เคा เคเคจเคค्เคต, เคฆเคฌाเคต, เคคाเคชเคฎाเคจ, เคเคฒ्เคाเคชिंเคก, เคुเคฐुเคค्เคตाเคเคฐ्เคทเคฃ, เคुเคฎ्เคฌเคीเคฏ เคธเคฐ्เคตेเค्เคทเคฃ เคเคฐ เคญूเคเคฎ्เคชीเคฏ เคคเคฐंเคें เคเคฆि เคนैं
116) เคชृเคฅ्เคตी เคी เคธเคฌเคธे เคเคชเคฐी เคชเคฐเคค เคญूเคชเคฐ्เคชเคी เคा เคเคจเคค्เคต 2.7 เค्เคฐाเคฎ เคเคจ เคธेंเคीเคฎीเคเคฐ เคนै
117) เคฎैंเคเคฒ เคी เคเค्เคाเคจों เคा เคเคจเคค्เคต 2.7 เคธे 3.5 เค्เคฐाเคฎ เคเคจ เคธेंเคीเคฎीเคเคฐ เคนै
118) เคชृเคฅ्เคตी เคे เค्เคฐोเคก เคा เคเคจเคค्เคต 11 เคธे 12 เค्เคฐाเคฎ เคเคจ เคธेंเคीเคฎीเคเคฐ เคนै
119) เคชृเคฅ्เคตी เคเคธเคค เคเคจเคค्เคต 5.5 เค्เคฐाเคฎ เคเคจ เคธेंเคीเคฎीเคเคฐ เคนै
120) เคชृเคฅ्เคตी เคे เคเคจเคค्เคต เคो เคธเคฌเคธे เคชเคนเคฒे 1774 เคฎें เคฎाเคชा เคเคฏा เคฅा, เคเคธเคे เคฎाเคชเคจे เคा เคเคงाเคฐ เคจ्เคฏूเคเคจ เคा เคुเคฐुเคค्เคตाเคเคฐ्เคทเคฃ เคธिเคฆ्เคงांเคค เคนै เคिเคธเคे เค เคจुเคธाเคฐ “เคเคเคฐ्เคทเคฃ เคถเค्เคคि เคชเคฆाเคฐ्เคฅ เคे เคฆ्เคฐเคต्เคฏ เคी เคฎाเคค्เคฐा เคे เค เคจुเคชाเคค เคฎें เคฌเคข़เคคी เคนै เคเคฐ เคเคจเคे เคฌीเค เคी เคฆूเคฐी เคे เค เคจुเคชाเคค เคฎें เคเคฎ เคนोเคคी เคนै”
121) เคธाเคฎाเคจ्เคฏเคค เคชृเคฅ्เคตी เคे เคंเคคเคฐिเค เคญाเคों เคฎें เคช्เคฐเคค्เคฏेเค 32 เคฎीเคเคฐ เคी เคเคนเคฐाเค เคชเคฐ 1 เคกिเค्เคฐी เคธेเคฒ्เคธिเคฏเคธ เคคाเคชเคฎाเคจ เคฌเคข़ เคाเคคा เคนै
122) เคชृเคฅ्เคตी เคे เคंเคคเคฐिเค เคญाเคों เคฎें 50 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคी เคเคนเคฐाเค เคชเคฐ เคคाเคชเคฎाเคจ 1200°C เคธे 1800°C เคे เคฌीเค เคนोเคคा เคนै
123) เคชृเคฅ्เคตी เคे เคงाเคค्เคตिเค เค्เคฐोเฅ เคा เคคाเคชเคฎाเคจ 2,000°C เคธे 6000°C เคนोเคจा เคाเคนिเค
124) เคชृเคฅ्เคตी เคे เคेंเคฆ्เคฐ เคธे เคฆूเคฐी เคे เคाเคฐเคฃ เคुเคฐुเคค्เคตाเคเคฐ्เคทเคฃ เคฌเคฒ เคง्เคฐुเคตों เคชเคฐ เค เคงिเค เคต เคญूเคฎเคง्เคฏ เคฐेเคा เคชเคฐ เคเคฎ เคนोเคคा เคนै
125) เคुเคฐुเคค्เคต เคी เคญिเคจ्เคจเคคा เคुเคฐुเคค्เคต เคตिเคธंเคเคคि เคเคนเคฒाเคคी เคนै
126) เคญूเคंเคชीเคฏ เคคเคฐंเคों เคे เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เคญूเคเคฐ्เคญ เคी เคाเคจเคाเคฐी เคी เคชเคนเคฒी เคोเคถिเคถ 1909 เคฎें เคฎोเคนोเคฐोเคตिเคธिเค เคจे เคी เคฅी
127) เคญूเคंเคช เคी เคคीเคจ เคช्เคฐเคाเคฐ เคी เคคเคฐंเคे เคนोเคคी เคนैं :- 1) เคช्เคฐाเคฅเคฎिเค เคคเคฐंเคें เคฏा P เคคเคฐंเคें 2) เคौเคฃ เคคเคฐंเคें เคฏा เคฆ्เคตिเคคीเคฏเค เคคเคฐंเคे เคฏा S เคคเคฐंเคें 3) เคงเคฐाเคคเคฒीเคฏ เคคเคฐंเคे เคฏा L เคคเคฐंเคें
128) P เคคเคฐंเคें, เคช्เคฐाเคฅเคฎिเค เคคเคฐंเคे เคฏा เค เคจुเคฆैเคงเคฐ्เคฏ เคคเคฐंเคें (Longitudinal Waves) เคญी เคเคนเคฒाเคคी เคนैं
129) P เคคเคฐंเคें, เคง्เคตเคจि เคคเคฐंเคों เคे เคธเคฎाเคจ เคนोเคคी เคนैं, เค्เคฏोंเคि เคเคจเคे เคเคฃों เคी เคเคคि เคคเคฐंเค เคी เคฐेเคा เคी เคธीเคง เคฎें เคนोเคคी เคนै
130) P เคคเคฐंเคें, เคिเคธी เคญी เคธ्เคฅाเคจ เคชเคฐ เคฏเคน เคธเคฌเคธे เคชเคนเคฒे เคชเคนुंเคเคคी เคนैं
131) P เคคเคฐंเคें, เค ोเคธ, เคคเคฐเคฒ เคเคฐ เคैเคธ เคคीเคจों เคฎाเคง्เคฏเคฎों เคธे เคुเคเคฐ เคाเคคी เคนैं
132) P เคคเคฐंเคों เคा เคตेเค 8 เคธे 14 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคช्เคฐเคคि เคธेเคंเคก เคนोเคคा เคนै
133) P เคคเคฐंเคें, เคธเคฌเคธे เคคेเค เคเคฒเคคी เคนैं, เคฒेเคिเคจ เคถैเคฒों เคा เคเคจเคค्เคต เคฌเคฆเคฒเคจे เคชเคฐ P – เคคเคฐंเคों เคा เคตेเค เคญी เคฌเคฆเคฒ เคाเคคा เคนै
134) S เคคเคฐंเคें, เคฆ्เคตिเคคीเคฏเค เคคเคฐंเคे เคฏा เค เคจुเคช्เคฐเคธ्เคฅ เคคเคฐंเคें (Transverse Waves) เคญी เคเคนเคฒाเคคी เคนैं
135) S เคคเคฐंเคों เคฎें เคเคฃों เคी เคเคคि เคฒंเคฌเคตเคค เคฆाเคं เคฏा เคฌाเคं เค เคฅเคตा เคเคชเคฐ เคฏा เคจीเคे เคนोเคคी เคนै
136) S เคคเคฐंเคें, เคเคฒ เคคเคฐंเคों เคे เคธเคฎाเคจ เคนोเคคी เคนैं เคคเคฅा เคเคจเคฎें เคเคฃों เคी เคเคคि เคคเคฐंเค เคी เคฆिเคถा เคे เคธเคฎเคोเคฃ เคชเคฐ เคนोเคคी เคนै
137) S เคคเคฐंเคों เคो เคเฅी เคคเคฐंเคे เคญी เคเคนเคคे เคนैं
138) S เคคเคฐंเคें, เคคเคฐเคฒ เคชเคฆाเคฐ्เคฅों เคฎें เคฒुเคช्เคค เคนो เคाเคคी เคนैं I เคฏे เคेเคตเคฒ เค ोเคธ เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เคนी เคเคฒเคคी เคนैं I
139) S เคคเคฐंเคों เคी เคเคคि 4 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคช्เคฐเคคि เคธैเคंเคก เคนोเคคी เคนै
l40) L เคคเคฐंเคें, เคงเคฐाเคคเคฒीเคฏ เคคเคฐंเคें เคฏा เคชृเคท्เค ीเคฏ เคคเคฐंเคें (Surface Waves) เคญी เคเคนเคฒाเคคी เคนैं
3) เคเคธ्เคीเคฎो - เคเคค्เคคเคฐी เคง्เคฐुเคต เค्เคทेเคค्เคฐ เคे, เคชिเค्เคฎी - เคाเคฏเคฐे เคฌेเคธिเคจ เคคเคฅा เคฌुเคถเคฎैเคจ - เคाเคฒाเคนाเคฐी เคฎเคฐुเคธ्เคฅเคฒ เคे เคจिเคตाเคธी เคนैं
4) เคญूเคोเคฒ เคी เคตिเคทเคฏ เคตเคธ्เคคु เคธ्เคฅाเคจ เค เคฅเคตा เคเคเคน เคธे เคुเคก़ी เคนुเค เคนै
5) “เคญूเคเคฐ्เคญ เคตिเค्เคाเคจ เคญूเคคเคाเคฒ เคा เคญूเคोเคฒ เคนै เคเคฐ เคญूเคोเคฒ เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เคाเคฒ เคा เคญूเคเคฐ्เคญ เคตिเค्เคाเคจ เคนै” - เคฏเคน เคเคฅเคจ W.M. Davis เคा เคนै
6) เค्เคฐเคฎเคฌเคฆ्เคง เค เคฅเคตा เคตिเคทเคฏ เคตเคธ्เคคु เคเคชाเคเคฎ, เคिเคธे เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เคญूเคोเคฒ เคญी เคเคนเคคे เคนैं, เคा เคช्เคฐเคคिเคชाเคฆเคจ เคเคฐ्เคฎเคจ เคญूเคोเคฒเคตेเคค्เคคा เค เคฒेเค्เคेंเคกเคฐ เคตॉเคจ เคนंเคฌोเคฒ्เค เคจे เคिเคฏा เคฅा
7) เคช्เคฐाเคฆेเคถिเค เคญूเคोเคฒ เคा เคช्เคฐเคคिเคชाเคฆเคจ เคเคฐ्เคฎเคจ เคญूเคोเคฒเคตेเคค्เคคा เคाเคฐ्เคฒ เคฐिเคเคฐ เคจे เคिเคฏा เคฅा
8) เคธเคฆाเคฌเคนाเคฐ เคตเคจों เคे เค्เคทेเคค्เคฐ เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคนैं - เคฆเค्เคทिเคฃ เค เคฎेเคฐिเคा เคे เคฌ्เคฐाเคीเคฒ เคฆेเคถ เคฎें เค เคฎेเคเคจ เคฌेเคธिเคจ, เค เคซ्เคฐीเคा เคे เคांเคो เคเคฐ เคाเคฏเคฐे เคฌेเคธिเคจ เคคเคฅा เคฆเค्เคทिเคฃ เคชूเคฐ्เคต เคเคถिเคฏा เคे เคฎเคฒेเคถिเคฏा, เคंเคกोเคจेเคถिเคฏा เคเคฐ เคซिเคฒीเคชींเคธ
9) GPS เคा เคชूเคฐा เคจाเคฎ เคตैเคถ्เคตिเค เคธ्เคฅिเคคि เคคเคจ्เคค्เคฐ เคนै
10) GIS เคा เคชूเคฐा เคจाเคฎ เค्เคฏोเค्เคฐाเคซिเคเคฒ เคเคจ्เคซॉเคฐ्เคฎेเคถเคจ เคธिเคธ्เคเคฎ เคนै
11) เคชाเคฐिเคธ्เคฅिเคคिเคी เคคंเคค्เคฐ เคตเคน เคตिเค्เคाเคจ เคिเคธเคे เค ंเคคเคฐ्เคเคค เคตिเคญिเคจ्เคจ เคीเคตो เคคเคฅा เคเคจเคे เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃ เคे เค ंเคคเคฐ เคธंเคฌंเคงों เคा เค เคง्เคฏเคฏเคจ เคिเคฏा เคाเคคा เคนै
12) เคนेเคฐोเคกोเคเคธ เคตเคน เคชเคนเคฒा เคตिเคฆ्เคตाเคจ เคนै เคिเคธเคจे เคจीเคฒ เคจเคฆी เคे เคกेเคฒ्เคा เคी เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा เคा เคธเคฐ्เคตเคช्เคฐเคฅเคฎ เคाเคฐเคฃ เคธเคนिเคค เคตเคฐ्เคฃเคจ เคिเคฏा เคฅा
13) เคเคฐेเคाเคธ्เคฅเคจीเค เคจे เคธเคฌเคธे เคชเคนเคฒे เคธूเคฐ्เคฏ เคी เคिเคฐเคฃों เคे เคोเคฃ เคो เคฎाเคช เคเคฐ เคชृเคฅ्เคตी เคी เคชเคฐिเคงि เคा เคเคเคฒเคจ เคिเคฏा เคฅा
14) เคเคเคคाเคฐเค เคชเคฐिเคเคฒ्เคชเคจाเคं เคฎें เคตाเคฏु เคฐाเคถि เคชเคฐिเคเคฒ्เคชเคจा เคा เคช्เคฐเคคिเคชाเคฆเคจ 1755 เคเคธ्เคตी เคฎें เคเคฐ्เคฎเคจ เคฆाเคฐ्เคถเคจिเค เคเคฎैเคจुเค เคฒ เคांเค เคจे เคिเคฏा เคฅाI เคเคธเคा เคฏเคน เคธिเคฆ्เคงांเคค เคจ्เคฏूเคเคจ เคे เคुเคฐुเคค्เคต เคे เคจिเคฏเคฎ เคชเคฐ เคเคงाเคฐिเคค เคนै
15) เคจिเคนाเคฐिเคा เคชเคฐिเคเคฒ्เคชเคจा เคा เคช्เคฐเคคिเคชाเคฆเคจ 1796 เคเคธ्เคตी เคฎें เคซ्เคฐांเคธीเคธी เคเคोเคฒเคถाเคธ्เคค्เคฐी เคเคตं เคเคฃिเคคเค्เค เคฒाเคช्เคฒेเคธ เคจे เคांเค เคी เคตाเคฏु เคฐाเคถि เคชเคฐिเคเคฒ्เคชเคจा เคा เคธंเคถोเคงिเคค เคฐूเคช เค เคชเคจी เคชुเคธ्เคคเค Exposition เคเคซ เคฆ เคตเคฐ्เคฒ्เคก เคธिเคธ्เคเคฎ เคฎें เคช्เคฐเคธ्เคคुเคค เคिเคฏा เคฅा
16) เคฆเคตैเคคाเคฐเค เคชเคฐिเคเคฒ्เคชเคจाเคं เคฎें เค्เคฐเคนाเคฃु เคชเคฐिเคเคฒ्เคชเคจा เคा เคช्เคฐเคคिเคชाเคฆเคจ 1900 เคฎें เค เคฎेเคฐिเคी เคตैเค्เคाเคจिเคों เคेंเคฌเคฐเคฒेเคจ เคเคฐ เคฎोเคฒ्เคเคจ เคจे เคिเคฏा เคฅा
17) เคฆเคตैเคคाเคฐเค เคชเคฐिเคเคฒ्เคชเคจाเคं เคฎें เคเค เคเคฐ เค เคจ्เคฏ เคชเคฐिเคเคฒ्เคชเคจा เคा เคช्เคฐเคคिเคชाเคฆเคจ 1937 เคเคธ्เคตी เคฎें เค เคฎेเคฐिเคी เคตिเคฆ्เคตाเคจ เคเค.เคเคจ.เคฐเคธैเคฒ เคเคฐ เคंเค्เคฒैंเคก เคे เคเคฐ.เค. เคฒिเคिเคฒเคเคจ เคจे เคिเคฏा เคฅा
18) เค ंเคคเคฐ เคคाเคฐเคीเคฏ เคงूเคฒ เคชเคฐिเคเคฒ्เคชเคจा เคฐूเคธ เคे เคตिเคฆ्เคตाเคจ् เคเคो เคถिเคฎเคก เคจे 1950 เคฎें เคธौเคฐเคฎंเคกเคฒ เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि เคे เคธंเคฆเคฐ्เคญ เคฎें เคช्เคฐเคธ्เคคुเคค เคी
19) เคจिเคนाเคฐिเคा เคฎेเค เคชเคฐिเคเคฒ्เคชเคจा เคा เคช्เคฐเคคिเคชाเคฆเคจ เคเคฐ्เคฎเคจी เคे เคाเคฐ्เคฒ เคตाเคจ เคตाเคเคाเคธ्เคเคฐ เคจे เคिเคฏा เคคเคฅा เคเคจเคे เค เคจुเคธाเคฐ เคธूเคฐ्เคฏ, เคैเคธ เคเคฐ เคงूเคฒ เคे เคตिเคถाเคฒ เคฌाเคฆเคฒ เคฎें เคช्เคฐเคตेเคถ เคเคฐ เคเคฏा เคฅा I
20) เคฌिเค เคฌैंเค เคธिเคฆ्เคงांเคค เคिเคธเคो เคตिเคธ्เคคाเคฐिเคค เคฌ्เคฐเคน्เคฎांเคก เคชเคฐिเคเคฒ्เคชเคจा เคญी เคเคนเคคे เคนैं, เคा เคช्เคฐเคคिเคชाเคฆเคจ เคฌेเคฒ्เคिเคฏเคฎ เคตिเคฆ्เคตाเคจ เคाเคฐ्เค เคฒिเคฎैเคค्เคฐ เคจे เคช्เคฐเคธ्เคคुเคค เคिเคฏा
21) เคฌिเค เคฌैंเค เคธिเคฆ्เคงांเคค เคे เค เคจुเคธाเคฐ เคฌ्เคฐเคน्เคฎांเคก เคे เคตिเคธ्เคคाเคฐ เคे เคช्เคฐเคฎाเคฃ 1920 เคฎें เคเคกเคตिเคจ เคนเคฌ्เคฌเคฒ เคจे เคฆिเค
22) เคฌिเค เคฌैंเค เคी เคเคเคจा เคเค เคธे 13.7 เค เคฐเคฌ เคตเคฐ्เคท เคชเคนเคฒे เคนुเค
23) เคเคाเคถเคंเคाเคं เคे เคฌीเค เคी เคฆूเคฐी เคฎें เคตिเคธ्เคคाเคฐ เคฌเคคाเคจे เคตाเคฒे เคฌिเค เคฌैंเค เคธिเคฆ्เคงांเคค เคे เคตिเคเคฒ्เคช เคे เคฐूเคช เคฎें เคนाเคฏเคฒ เคจे เคธिเคฅเคฐ เค เคตเคธ्เคฅा เคธंเคเคฒ्เคชเคจा เคช्เคฐเคธ्เคคुเคค เคीI เคเคธ เคธंเคเคฒ्เคชเคจा เคे เค เคจुเคธाเคฐ เคฌ्เคฐเคน्เคฎांเคก เคिเคธी เคญी เคธเคฎเคฏ เคเค เคนी เคैเคธा เคฐเคนा เคนै
24) เคเคाเคถเคंเคा เคเค เคฒंเคฌाเคाเคฐ เคเคชเคी เคฌिเคฎ्เคฌ (Flat Disc) เคนोเคคी เคนै
25) เคिเคธी เคเค เคเคाเคถเคंเคा เคा เคต्เคฏाเคธ 80000 เคธे เคกेเคข़ เคฒाเค เคช्เคฐเคाเคถ เคตเคฐ्เคท เคे เคฌीเค เคนो เคธเคเคคा เคนै เคคเคฅा เคเคธเคी เคฎोเคाเค เคฒเคเคญเค 15000 เคช्เคฐเคाเคถ เคตเคฐ्เคท เคนो เคธเคเคคी เคนै
26) เคเคाเคถเคंเคाเคं เคे เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ เคा เคเคฐंเคญ เคนाเคเคก्เคฐोเคเคจ เคैเคธ เคे เคธंเคเคฏเคจ เคธे เคฌเคจे เคตिเคถाเคฒ เคเคाเคฐ เคे เคฌाเคฆเคฒों เคธे เคนोเคคा เคนै เคिเคธे เคจिเคนाเคฐिเคा เคเคนเคคे เคนैं
27) เคช्เคฐเคाเคถ เคी เคเคคि 300000 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคช्เคฐเคคि เคธेเคंเคก เคนै
28) เคช्เคฐเคाเคถ เคตเคฐ्เคท เคฎें เคเคธเคค เคฆूเคฐी 300000 * 60* 60 * 24 * 365¼ = 9.467 * 10¹² เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคฏा 94 .67 เคเคฐเคฌ เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคนोเคคी เคนै
29) เคชृเคฅ्เคตी เคी เคธूเคฐ्เคฏ เคธे เคเคธเคค เคฆूเคฐी 14 เคเคฐोเฅ, 95 เคฒाเค, 98000 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคนै
30) เคธूเคฐ्เคฏ เคा เคช्เคฐเคाเคถ เคชृเคฅ्เคตी เคคเค 8.311 เคฎिเคจเค เคฎें เคชเคนुँเคเคคा เคนै
31) เคธौเคฐเคฎंเคกเคฒ เคा เคเคจ्เคฎ เคिเคธ เคจिเคนाเคฐिเคा เคธे เคนुเค เคฎाเคจा เคाเคคा เคนै เคเคธเคे เคง्เคตเคธ्เคค เคนोเคจे เคต เค्เคฐोเฅ เคे เคฌเคจเคจे เคी เคถुเคฐुเคเคค 5 เคธे 5.6 เค เคฐเคฌ เคตเคฐ्เคท เคชूเคฐ्เคต เคนुเค I
32) เค्เคฐเคน เคฒเคเคญเค 4.6 เคธे 4.56 เค เคฐเคฌ เคตเคฐ्เคท เคชเคนเคฒे เคฌเคจे
33) เคธूเคฐ्เคฏ, เคชृเคฅ्เคตी เคे เคธเคฌเคธे เคจเคเคฆीเค เคा เคเค เคคाเคฐा เคนै
34) เคธौเคฐเคฎंเคกเคฒ เคฎें 8 เค्เคฐเคน, 63 เคเคชเค्เคฐเคน เคคเคฅा เคฒाเคों เคोเคे เคชिंเคก เคैเคธे เค्เคทुเคฆ्เคฐเค्เคฐเคน (เคเคธ्เคเคฐॉเคฏเคก), เคงूเคฎเคेเคคु, เค เคธंเค्เคฏ เคเคฒ्เคाเคं เคเคตं เคฌเคนुเคค เคฎाเคค्เคฐा เคฎें เคงूเคฒเคเคฃ เคเคตं เคैเคธ เคธเคฎ्เคฎिเคฒिเคค เคนैं
35) เคธूเคฐ्เคฏ เค เคค्เคฏंเคค เคเคท्เคฃ เคเคตं เคเคจीเคญूเคค เคैเคธीเคฏ เคฆ्เคฐเคต्เคฏ เคा เคเค เคตिเคถाเคฒ เคोเคฒा เคนै เคिเคธเคे เคคเคฒ เคो เคช्เคฐเคाเคถเคฎंเคกเคฒ (เคซोเคो เคธ्เคชीเคฏเคฐ) เคเคนा เคाเคคा เคนै
36) เคธूเคฐ्เคฏ เคी เคธเคคเคน เคा เคคाเคชเคฎाเคจ 6000 เคกिเค्เคฐी เคธेเคฒ्เคธिเคฏเคธ เคนै
37) เคธूเคฐ्เคฏ เคे เคेंเคฆ्เคฐ เคा เคคाเคชเคฎाเคจ 15,000,000 เคกिเค्เคฐी เคธेเคฒ्เคธिเคฏเคธ เคนोเคคा เคนै
38) เคฎाเคจเคต เคจिเคฐ्เคฎिเคค เคตिเคฆ्เคฏुเคค เคญเค्เคिเคฏों เคा เคคाเคชเคฎाเคจ เคฒเคเคญเค 3000 เคกिเค्เคฐी เคธेเคฒ्เคธिเคฏเคธ เคธे เค เคงिเค เคจเคนीं เคชเคนुंเค เคชाเคคा เคนै
39) เคธूเคฐ्เคฏ เคा เคต्เคฏाเคธ 13,90,000 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคนै
40) เคธूเคฐ्เคฏ เคा เคต्เคฏाเคธ, เคชृเคฅ्เคตी เคे เคต्เคฏाเคธ เคธे 109 เคुเคจा เค เคงिเค เคนै
41) เคธूเคฐ्เคฏ เคा เคเคฏเคคเคจ, เคชृเคฅ्เคตी เคे เคเคฏเคคเคจ เคธे 13 เคฒाเค เคुเคจा เคนै เคเคฌเคि เคเคธเคा เคญाเคฐ เคเคธเคा เคญाเคฐ 3.30 เคฒाเค เคुเคจा เคนै
42) เคธूเคฐ्เคฏ เคा เคเคจเคค्เคต เคชृเคฅ्เคตी เคे เคเคจเคค्เคต 5.5 เคธे เคเค เคौเคฅाเค เคนै
43) เคธूเคฐ्เคฏ เค เคชเคจे เค เค्เคท เคชเคฐ 25.4 เคฆिเคจों เคฎें เคเค เคเค्เคเคฐ เคชूเคฐा เคเคฐเคคा เคนै
44) เคธूเคฐ्เคฏ 250 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคช्เคฐเคคि เคธेเคंเคก เคी เคเคคि เคธे เค เคชเคจे (1971 * 10¹5 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคฒเคฎ्เคฌे) เคฎाเคฐ्เค เคชเคฐ 25 เคเคฐोเคก เคตเคฐ्เคทों เคฎें เคเคाเคถเคंเคा เคी เคจाเคญि เคฏा เคेंเคฆ्เคฐ เคी เคชเคฐिเค्เคฐเคฎा เคเคฐเคคा เคนै
45) เคธूเคฐ्เคฏ เคธे เคฆूเคฐी เคे เค เคจुเคธाเคฐ เคฌुเคง, เคถुเค्เคฐ, เคชृเคฅ्เคตी, เคฎंเคเคฒ, เคฌृเคนเคธ्เคชเคคि, เคถเคจि, เคตเคฐुเคฃ, เคตเคฐुเคฃ เคเคฆि 8 เคฎुเค्เคฏ เค्เคฐเคน เคนैं
46) เคฌुเคง, เคถुเค्เคฐ, เคชृเคฅ्เคตी เคเคฐ เคฎंเคเคฒ เคญीเคคเคฐी เคฏा เคंเคคเคฐिเค เค्เคฐเคน เคเคนเคฒाเคคे เคนैं
47) เคंเคคเคฐिเค เค्เคฐเคน, เคธूเคฐ्เคฏ เคเคฐ เค्เคทुเคฆ्เคฐเค्เคฐเคนों เคे เคฌीเค เคชाเค เคाเคคे เคนैं
48) เคंเคคเคฐिเค เค्เคฐเคนों เคो เคชाเคฐ्เคฅिเคต เค्เคฐเคน เคญी เคเคนเคคे เคนैं เค्เคฏोंเคि เคฏเคน เคชृเคฅ्เคตी เคी เคคเคฐเคน เคเคฒो เคคเคฅा เคงाเคคुเคं เคे เคฌเคจे เคนैं
49) เคฌृเคนเคธ्เคชเคคि, เคถเคจि, เค เคฐुเคฃ เคเคฐ เคตเคฐुเคฃ เคो เคฌाเคนเคฐी เค्เคฐเคน เคฏा เคोเคตिเคฏเคจ เค्เคฐเคน เคเคนा เคाเคคा เคนै
50) เคฌाเคนเคฐी เค्เคฐเคนों เคो เคोเคตिเคฏเคจ เค्เคฐเคน เคเคนा เคाเคคा เคนै เค्เคฏोंเคि เคฏे เคฌृเคนเคธ्เคชเคคि เคैเคธे เคนैं
51) เคोเคตिเคฏเคจ เค्เคฐเคนों เคो เคैเคธीเคฏ เค्เคฐเคน เคญी เคเคนเคคे เคนैं เค्เคฏोंเคि เคเคจเคा เคตाเคฏुเคฎंเคกเคฒ เคนीเคฒिเคฏเคฎ เคเคฐ เคนाเคเคก्เคฐोเคเคจ เคैเคธों เคธे เคฌเคจा
52) เคเค เคเคोเคฒीเคฏ เคเคเค (เคเคธ्เค्เคฐोเคจॉเคฎिเคเคฒ เคฏूเคจिเค), เคชृเคฅ्เคตी เคी เคธूเคฐ्เคฏ เคธे เคฎเคง्เคฏเคฎाเคจ เคฆूเคฐी 14 เคเคฐोเคก 95 เคฒाเค 98000 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคे เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคนोเคคा เคนै
53) เคชृเคฅ्เคตी เคा เคญूเคฎเคง्เคฏ เคฐेเคीเคฏ เค เคฐ्เคงเคต्เคฏाเคธ 6370 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคนै
54) เคंเคฆ्เคฐเคฎा เคชृเคฅ्เคตी เคा เคเคเคฎाเคค्เคฐ เคช्เคฐाเคृเคคिเค เคเคชเค्เคฐเคน เคนै
55) เคंเคฆ्เคฐเคฎा เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि เคชृเคฅ्เคตी เคธे เคนुเค เคนै เคเคธ เคฌाเคฐे เคฎें เคธเคฌเคธे เคชเคนเคฒे เคाเคฐ्เคฒ्เคธ เคกाเคฐ्เคตिเคจ เคे เคชुเคค्เคฐ เคธเคฐ เคॉเคฐ्เค เคกाเคฐ्เคตिเคจ เคจे 1833 เคเคธเคตी เคฎें เคฌเคคाเคฏा เคฅा
56) Origin of Species เคชुเคธ्เคคเค เคเคฆเคตिเคाเคธ เคे เคช्เคฐเคฃेเคคा เคเคตं เคीเคต เคตिเค्เคाเคจी เคाเคฐ्เคฒ्เคธ เคกाเคฐ्เคตिเคจ เคจे เคฒिเคी เคฅी
57) เคंเคฆ्เคฐเคฎा เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि The Big Splat เคเคเคจा เคธे เคฎाเคจी เคाเคคी เคนै, เคिเคธเคฎें เคฅेเคฒเคธा เคจाเคฎเค เคเค เค เคจ्เคฏ เค्เคฐเคน เคชृเคฅ्เคตी เคธे เคเคเคฐा เคเคฏा เคฅा I
58) เคंเคฆ्เคฐเคฎा เคा เคต्เคฏाเคธ 3475 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคนै
59) เคंเคฆ्เคฐเคฎा, เคชृเคฅ्เคตी เคธे 3,84,377 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคी เคฆूเคฐी เคชเคฐ เคนै
60) เคเคจ्เคฆ्เคฐเคฎा, เคชृเคฅ्เคตी เคे เคाเคฐों เคเคฐ 27.3 เคฆिเคจों เคी เค เคตเคงि เคฎें เคเค เคชเคฐिเค्เคฐเคฎा เคชूเคฐी เคเคฐ เคฒेเคคा เคนै
61) เคंเคฆ्เคฐเคฎा เคा เคुเคฐुเคค्เคตाเคเคฐ्เคทเคฃ เคฌเคฒ เคชृเคฅ्เคตी เคी เคคुเคฒเคจा เคฎें 1/6 เคนै
62) เคंเคฆ्เคฐเคฎा เคชเคฐ เคฆिเคจ เคा เคคाเคชเคฎाเคจ 127 เคกिเค्เคฐी เคธेเคฒ्เคธिเคฏเคธ เคคเคฅा เคฐाเคค्เคฐि เคा เคคाเคชเคฎाเคจ เคฎाเคเคจเคธ 163 เคกिเค्เคฐी เคธेเคฒ्เคธिเคฏเคธ เคชाเคฏा เคाเคคा เคนै
63) เคंเคฆ्เคฐเคฎा เคा เคเคจเคค्เคต เคเคฒ เคธे 3.344 เคुเคจा เคเคฐ เคฆ्เคฐเคต्เคฏเคฎाเคจ เคชृเคฅ्เคตी เคे เคฆ्เคฐเคต्เคฏเคฎाเคจ เคธे 1/81 เคตां เคญाเค เคนै
64) เคंเคฆ्เคฐเคฎा เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि 4.44 เค เคฐเคฌ เคตเคฐ्เคท เคชเคนเคฒे เคฎाเคจी เคाเคคी เคนै เคฏाเคจि เคंเคฆ्เคฐเคฎा เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि เคชृเคฅ्เคตी เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि เคे 15 เคเคฐोเคก เคธाเคฒ เคฌाเคฆ เคนुเค
65) เคชृเคฅ्เคตी เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि เคैเคธ เคเคฐ เคงूเคฒ เคे เคเค เคงเคงเคเคคे เคนुเค เคोเคฒे เคे เคฐूเคช เคฎें เคนुเค เคฅी
66) เคเคฐंเคญ เคฎें เคชृเคฅ्เคตी เคเค्เคाเคจी, เคเคฐ्เคฎ เคเคฐ เคตिเคฐाเคจ เคฅी
67) เคชृเคฅ्เคตी เคी เคธंเคฐเคเคจा เคชเคฐเคคเคฆाเคฐ เคนै
68) เคชृเคฅ्เคตी เคा 70% เคงเคฐाเคคเคฒ เคธे เคเคฒ เคธे เคिเคฐा เคนै เคเคธीเคฒिเค เคชृเคฅ्เคตी เคो เคเคฒीเคฏ เค्เคฐเคน เคญी เคเคนा เคाเคคा เคนै
69) เคชृเคฅ्เคตी เค เคชเคจे เคเคชเคฐ เคชเฅเคจे เคตाเคฒे เคเค เคคिเคนाเค เคญाเค เคช्เคฐเคाเคถ เคो เคตाเคฏुเคฎंเคกเคฒ เคฎें เคชเคฐाเคตเคฐ्เคคिเคค เคเคฐ เคฆेเคคी เคนैI
70) เคตाเคฏुเคฎंเคกเคฒ เคฎें เคชเคฐाเคตเคฐ्เคคिเคค เคชृเคฅ्เคตी เคे เคช्เคฐเคाเคถ เคे เคชเคฐिเคฃाเคฎ เคธ्เคตเคฐुเคช เค ंเคคเคฐिเค्เคท เคธे เคชृเคฅ्เคตी เคจीเคฒे เคฐंเค เคी เคฆिเคाเค เคชเคก़เคคी เคนै
71) เคชृเคฅ्เคตी เคे เค ंเคกा เคนोเคจे เคे เคธเคฎเคฏ เคนเคฒ्เคे เคชเคฆाเคฐ्เคฅ เคเคชเคฐी เคธเคคเคน เคी เคเคฐ เคคเคฅा เคญाเคฐी เคชเคฆाเคฐ्เคฅ เคชृเคฅ्เคตी เคे เคेंเคฆ्เคฐ เคी เคเคฐ เคเคฒे เคเค; เคชเคฆाเคฐ्เคฅों เคे เคเคธ เคชृเคฅเค्เคเคฐเคฃ เคो เคตिเคญेเคฆीเคเคฐเคฃ เคी เค्เคฐिเคฏा เคเคนเคคे เคนैं
72) เคชृเคฅ्เคตी เคी เคธเคฌเคธे เคเคชเคฐी เคชเค्เคी เค ंเคกी เคเคฐ เคเค ोเคฐ เคฌเคจ เคเค เคिเคธे เคญू เคชृเคท्เค เคฏा เคญू เคชเคฐ्เคชเคी เคเคนเคคे เคนैं
73) เคญूเคชเคฐ्เคชเคी เคे เคจीเคे เคคीเคจ เคชเคฐเคคें เคนैं – เคช्เคฐाเคตाเคฐ (เคฎैंเคเคฒ), เคฌाเคนเคฏ เค्เคฐोเฅ เคเคฐ เคंเคคเคฐिเค เค्เคฐोเฅ I
74) เคชृเคฅ्เคตी เคे เคช्เคฐाเคฐंเคญिเค เคตाเคฏुเคฎंเคกเคฒ เคฎें เคนाเคเคก्เคฐोเคเคจ เคเคฐ เคนीเคฒिเคฏเคฎ เคी เค เคงिเคเคคा เคฅी
75) เคชृเคฅ्เคตी เคे เค ंเคกा เคนोเคจे เคเคฐ เคตिเคญेเคฆเคจ เคी เค्เคฐिเคฏा เคे เคฆौเคฐाเคจ เคชृเคฅ्เคตी เคे เคญीเคคเคฐ เคธे เคฌเคนुเคค เคธी เคैเคธें เคฌाเคนเคฐ เคจिเคเคฒी เคเคธ เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा เคो เคैเคธ เคเคค्เคธเคฐ्เคเคจ เคเคนเคคे เคนैं
76) เคเคฐंเคญ เคฎें เคตाเคฏुเคฎंเคกเคฒ เคฎें เคเคฒเคตाเคท्เคช, เคจाเคเค्เคฐोเคเคจ, เคाเคฐ्เคฌเคจ เคกाเคเคเค्เคธाเคเคก, เค เคฎोเคจिเคฏा เคैเคธ เค เคงिเค เคฎाเคค्เคฐा เคฎें เคฅी เคคเคฅा เคธ्เคตเคคंเคค्เคฐ เคเค्เคธीเคเคจ เคฌเคนुเคค เคเคฎ เคฅी
77) เคฎเคนाเคธाเคเคฐों เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि, เคชृเคฅ्เคตी เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि เคे 50 เคเคฐोเฅ เคตเคฐ्เคท เคฌाเคฆ (เคฒเคเคญเค 400 เคตเคฐ्เคท เคชूเคฐ्เคต) เคนुเค
78) เคชृเคฅ्เคตी เคชเคฐ เคीเคตเคจ เคा เคตिเคाเคธ 380 เคเคฐोเคก เคตเคฐ्เคท เคชเคนเคฒे เคธे เคฎाเคจा เคाเคคा เคนै
79) เคช्เคฐเคाเคถ เคธंเคถ्เคฒेเคทเคฃ เคช्เคฐเค्เคฐिเคฏा 250 เคธे 300 เคเคฐोเคก़ों เคธाเคฒ เคชเคนเคฒे เคถुเคฐु เคนुเค
80) เคช्เคฐเคाเคถ เคธंเคถ्เคฒेเคทเคฃ เคी เค्เคฐिเคฏा เคธे เคตाเคฏुเคฎंเคกเคฒ เคฎें เคเค्เคธीเคเคจ เคी เคฎाเคค्เคฐा เคฌเฅी เคเคฐ เคตाเคฏुเคฎंเคกเคฒ เคฎें เคเค्เคธीเคเคจ 200 เคตเคฐ्เคท เคชเคนเคฒे เคชूเคฐी เคคเคฐเคน เคธे เคญเคฐ เคเค
81) เคชृเคฅ्เคตी เคชเคฐ เคถैเคตाเคฒ เคी เคธंเคฐเคเคจा 300 เคธाเคฒ เคชुเคฐाเคจी เคฎाเคจी เคाเคคी เคนै
82) เคฒเคเคญเค 380 เคธाเคฒ เคชเคนเคฒे เคชृเคฅ्เคตी เคชเคฐ เคเค เคोเคถीเคฏ เคीเคตाเคฃु เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि เคนुเค
83) เคชृเคฅ्เคตी เคชเคฐ เคธเคฌเคธे เคฒंเคฌी เคाเคฒ เค เคตเคงि เคो เคเคฏाเคจ (Eons) เคเคนเคคे เคนैं
84) เคชूเคฐ्เคต เคैंเคฌ्เคฐिเคฏเคจ เคाเคฒ 57 เคเคฐोเคก เคธे 4 เค เคฐเคฌ 80 เคเคฐोเฅ เคชเคนเคฒे เคคเค เคฎाเคจी เคाเคคी เคนै
85) เคชुเคฐाเคीเคตी เคाเคฒ เคी เค เคตเคงि 24.5 เคเคฐोเคก़ เคตเคฐ्เคท เคธे 57.0 เคเคฐोเฅ เคตเคฐ्เคท เคชเคนเคฒे เคคเค เคฎाเคจी เคाเคคी เคนै
86) เคฎเคง्เคฏเคीเคตी เคเคฒ्เคช (Mesozoic) เคी เค เคตเคงि 6.5 เคเคฐोเคก़ เคธे 24.5 เคเคฐोเคก़ เคตเคฐ्เคท เคชเคนเคฒे เคคเค เคฎाเคจी เคाเคคी เคนै เคिเคธเคฎें เคธ्เคคเคจเคชाเคฏी เคीเคตों เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि เคนुเค
87) เคจเคตเคीเคตเคจ เคเคฒ्เคช (Cenzozoic), เคเค เคธे 63 เคเคฐोเคก़ों เคตเคฐ्เคท เคชเคนเคฒे เคคเค เคฎाเคจा เคाเคคा เคนै
88) เคเคฆि เคฎाเคจเคต เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि 10,000 เคธे 20 เคฒाเค เคตเคฐ्เคท เคชूเคฐ्เคต เคนुเค
89) เคเคงुเคจिเค เคฎाเคจเคต เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि 0 เคธे 10 เคนเคाเคฐ เคตเคฐ्เคท เคชूเคฐ्เคต เคนुเค
90) เคเค เค เคจुเคฎाเคจ เคนै เคि เค ंเคคเคฐिเค्เคท เคฎें 2 เค เคฐเคฌ เคธौเคฐเคฎंเคกเคฒ เคนैं
91) เคเคธเคคเคจ เคเค เคฎंเคฆाเคिเคจी เคा เคต्เคฏाเคธ 30,000 เคช्เคฐเคाเคถ เคตเคฐ्เคท เคी เคฆूเคฐी เคिเคคเคจा เคฎाเคจा เคाเคคा เคนै
92) เคฆो เคฎเคจ्เคฆाเคिเคจिเคฏों เคे เคฌीเค 10 เคฒाเค เคช्เคฐเคाเคถ เคตเคฐ्เคท เคिเคคเคจी เคเคธเคค เคฆूเคฐी เคนोเคคी เคนै
93) เคนเคฎाเคฐा เคธौเคฐเคฎंเคกเคฒ เคเคाเคถ เคंเคा เคจाเคฎเค เคฎंเคฆाเคिเคจी เคฎें เคนैं
94) เคिเคธी เคคीเคต्เคฐ เคเคคि เคธे เคूเคฎเคคी เคตเคธ्เคคु เคे เคेंเคฆ्เคฐ เคธे เคฌाเคนเคฐ เคी เคเคฐ เคเคก़เคจे เคฏा เคिเคเค เคाเคจे เคी เคช्เคฐเคตृเคค्เคคि เคो เค เคชเคेंเคฆ्เคฐीเคฏ เคฌเคฒ (Centrifugal Force) เคเคนเคคे เคนैं
95) เคตเคน เคฌเคฒ เคिเคธเคฎें เคตเคธ्เคคु เคेंเคฆ्เคฐ เคी เคเคฐ เคाเคจे เคी เคช्เคฐเคตृเคค्เคคि เคฐเคเคคी เคนै เคเคธे เค เคญिเคेंเคฆ्เคฐीเคฏ เคฌเคฒ (Centripetal Force) เคเคนเคคे เคนैं
96) เคนैเคฒी เคจाเคฎเค เคงूเคฎเคेเคคु เคฏा เคชुเค्เคเคฒ เคคाเคฐा 76 เคตเคฐ्เคทों เคे เคฌाเคฆ เคฆिเคाเค เคฆेเคคा เคนै เคคเคฅा เคฏเคน เคชिเคเคฒी เคฌाเคฐ 1986 เคฎें เคฆिเคाเค เคฆिเคฏा เคฅा
97) เคธूเคฐ्เคฏ เคนเคฐ เคช्เคฐเคाเคฐ เคी เคเคฐ्เคा เคा เคฎूเคฒ เคธ्เคฐोเคค เคนै
98) เคธूเคฐ्เคฏ เคฆ्เคตाเคฐा เคเคค्เคธเคฐ्เคिเคค เคเคฐ्เคा เคा เคेเคตเคฒ เคฆो เคเคฐोเคก़เคตां เค ंเคถ เคชृเคฅ्เคตी เคชเคฐ เคชเคนुंเค เคชाเคคा เคนै
99) เคुเคฐुเคค्เคตाเคเคฐ्เคทเคฃ เคฌเคฒ เคชिंเคก เคे เคฆ्เคฐเคต्เคฏเคฎाเคจ เคा เคธเคฎाเคจुเคชाเคคी เคนोเคคा เคนै เคฏाเคจी เคो เคชिंเคก เคिเคคเคจा เค เคงिเค เคญाเคฐी เคนोเคคा เคนै เคเคธเคा เคुเคฐुเคค्เคตाเคเคฐ्เคทเคฃ เคเคคเคจा เคนी เค เคงिเค เคนोเคคा เคนै
100) เคชिंเคกों เคे เคฌीเค เคी เคฆूเคฐी เคฌเคข़เคจे เคธे เคुเคฐुเคค्เคตाเคเคฐ्เคทเคฃ เคเคเคคा เคाเคคा เคนै
101) เคชृเคฅ्เคตी เคे เคเคฏु เคตเคฐ्เค (Old to New) HAPPMC – Hadean, Archean, Proterozic, Paleozoic, Mesozic, Cenozic เคนैं
102) เคชृเคฅ्เคตी เคจीเคฒा เค्เคฐเคน เคนै เคเคฒ เคे เคाเคฐเคฃ
103) เคฌृเคนเคธ्เคชเคคि เคชीเคฒा เคนै SO2 เคे เคाเคฐเคฃ
104) เคถुเค्เคฐ เค्เคฐเคน เคเคฎเคीเคฒा เคนै เค เคค्เคฏเคงिเค เคเคฐ्เคฎ เคนोเคจे เคे เคाเคฐเคฃ
105) เคถเคจि เคाเคฒा เคนै N2 เคे เคाเคฐเคฃ
106) เคฎंเคเคฒ เคฒाเคฒ เคนै Iron Oxide เคे เคाเคฐเคฃ
107) เค เคฐुเคฃ เคนเคฐा เคนै เคฎीเคฅेเคจ เคे เคाเคฐเคฃ
108) เคชृเคฅ्เคตी เคी เคुเฅเคตाँ เคฌเคนเคจ เคเคนเคฒाเคคा เคนै – เคถुเค्เคฐ
109) เคชृเคฅ्เคตी เคा เคेंเคฆ्เคฐ 6370 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคนै
110) เคตिเคถ्เคต เคी เคธเคฌเคธे เคเคนเคฐी เคाเคจ เคฆเค्เคทिเคฃ เค เคซ्เคฐीเคा เคฎें เคฐॉเคฌिंเคธเคจ เคเคฐ्เคค เคนै เคो 4 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคเคนเคฐी เคนै, เคฏเคน เคธोเคจे เคी เคाเคจ เคนै
111) เคคेเคฒ เคी เคोเค เคे เคฒिเค เคोเคฆे เคเค เคुเคं เคी เคเคนเคฐाเค 8 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคธे เค เคงिเค เคจเคนीं เคนै
112) เคธเคฎुंเคฆเคฐ เคฎें เคเค เคคเค เคा เคธเคฌเคธे เคเคนเคฐा เคช्เคฐเคตेเคงเคจ (Drill) เคเคฐ्เคเคिเค เคฎเคนाเคธाเคเคฐ เคฎें เคोเคฒा เค्เคทेเคค्เคฐ เคฎें 12 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคคเค เคिเคฏा เคเคฏा เคนै
113) เคชृเคฅ्เคตी เคชเคฐ เคธเคฌเคธे เคเคนเคฐी เคाเค เคช्เคฐเคถांเคค เคฎเคนाเคธाเคเคฐ เคฎें เคฎेเคฐिเคฏाเคจा เคเคฐ्เคค เคนै
114) เคชृเคฅ्เคตी เคी เคเคนเคฐाเค เคे เคช्เคฐเคค्เคฏเค्เคท เคธ्เคฐोเคคों เคฎें เคाเคจें, เคिเคฆ्เคฐ เคเคฐ เค्เคตाเคฒाเคฎुเคी เคเคฆเคाเคฐ เคถाเคฎिเคฒ เคนैं
115) เคชृเคฅ्เคตी เคे เคंเคคเคฐिเค เคญाเคों เคी เคाเคจเคाเคฐी เคे เค เคช्เคฐเคค्เคฏเค्เคท เคธ्เคฐोเคคों เคฎें เคชृเคฅ्เคตी เคा เคเคจเคค्เคต, เคฆเคฌाเคต, เคคाเคชเคฎाเคจ, เคเคฒ्เคाเคชिंเคก, เคुเคฐुเคค्เคตाเคเคฐ्เคทเคฃ, เคुเคฎ्เคฌเคीเคฏ เคธเคฐ्เคตेเค्เคทเคฃ เคเคฐ เคญूเคเคฎ्เคชीเคฏ เคคเคฐंเคें เคเคฆि เคนैं
116) เคชृเคฅ्เคตी เคी เคธเคฌเคธे เคเคชเคฐी เคชเคฐเคค เคญूเคชเคฐ्เคชเคी เคा เคเคจเคค्เคต 2.7 เค्เคฐाเคฎ เคเคจ เคธेंเคीเคฎीเคเคฐ เคนै
117) เคฎैंเคเคฒ เคी เคเค्เคाเคจों เคा เคเคจเคค्เคต 2.7 เคธे 3.5 เค्เคฐाเคฎ เคเคจ เคธेंเคीเคฎीเคเคฐ เคนै
118) เคชृเคฅ्เคตी เคे เค्เคฐोเคก เคा เคเคจเคค्เคต 11 เคธे 12 เค्เคฐाเคฎ เคเคจ เคธेंเคीเคฎीเคเคฐ เคนै
119) เคชृเคฅ्เคตी เคเคธเคค เคเคจเคค्เคต 5.5 เค्เคฐाเคฎ เคเคจ เคธेंเคीเคฎीเคเคฐ เคนै
120) เคชृเคฅ्เคตी เคे เคเคจเคค्เคต เคो เคธเคฌเคธे เคชเคนเคฒे 1774 เคฎें เคฎाเคชा เคเคฏा เคฅा, เคเคธเคे เคฎाเคชเคจे เคा เคเคงाเคฐ เคจ्เคฏूเคเคจ เคा เคुเคฐुเคค्เคตाเคเคฐ्เคทเคฃ เคธिเคฆ्เคงांเคค เคนै เคिเคธเคे เค เคจुเคธाเคฐ “เคเคเคฐ्เคทเคฃ เคถเค्เคคि เคชเคฆाเคฐ्เคฅ เคे เคฆ्เคฐเคต्เคฏ เคी เคฎाเคค्เคฐा เคे เค เคจुเคชाเคค เคฎें เคฌเคข़เคคी เคนै เคเคฐ เคเคจเคे เคฌीเค เคी เคฆूเคฐी เคे เค เคจुเคชाเคค เคฎें เคเคฎ เคนोเคคी เคนै”
121) เคธाเคฎाเคจ्เคฏเคค เคชृเคฅ्เคตी เคे เคंเคคเคฐिเค เคญाเคों เคฎें เคช्เคฐเคค्เคฏेเค 32 เคฎीเคเคฐ เคी เคเคนเคฐाเค เคชเคฐ 1 เคกिเค्เคฐी เคธेเคฒ्เคธिเคฏเคธ เคคाเคชเคฎाเคจ เคฌเคข़ เคाเคคा เคนै
122) เคชृเคฅ्เคตी เคे เคंเคคเคฐिเค เคญाเคों เคฎें 50 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคी เคเคนเคฐाเค เคชเคฐ เคคाเคชเคฎाเคจ 1200°C เคธे 1800°C เคे เคฌीเค เคนोเคคा เคนै
123) เคชृเคฅ्เคตी เคे เคงाเคค्เคตिเค เค्เคฐोเฅ เคा เคคाเคชเคฎाเคจ 2,000°C เคธे 6000°C เคนोเคจा เคाเคนिเค
124) เคชृเคฅ्เคตी เคे เคेंเคฆ्เคฐ เคธे เคฆूเคฐी เคे เคाเคฐเคฃ เคुเคฐुเคค्เคตाเคเคฐ्เคทเคฃ เคฌเคฒ เคง्เคฐुเคตों เคชเคฐ เค เคงिเค เคต เคญूเคฎเคง्เคฏ เคฐेเคा เคชเคฐ เคเคฎ เคนोเคคा เคนै
125) เคुเคฐुเคค्เคต เคी เคญिเคจ्เคจเคคा เคुเคฐुเคค्เคต เคตिเคธंเคเคคि เคเคนเคฒाเคคी เคนै
126) เคญूเคंเคชीเคฏ เคคเคฐंเคों เคे เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เคญूเคเคฐ्เคญ เคी เคाเคจเคाเคฐी เคी เคชเคนเคฒी เคोเคถिเคถ 1909 เคฎें เคฎोเคนोเคฐोเคตिเคธिเค เคจे เคी เคฅी
127) เคญूเคंเคช เคी เคคीเคจ เคช्เคฐเคाเคฐ เคी เคคเคฐंเคे เคนोเคคी เคนैं :- 1) เคช्เคฐाเคฅเคฎिเค เคคเคฐंเคें เคฏा P เคคเคฐंเคें 2) เคौเคฃ เคคเคฐंเคें เคฏा เคฆ्เคตिเคคीเคฏเค เคคเคฐंเคे เคฏा S เคคเคฐंเคें 3) เคงเคฐाเคคเคฒीเคฏ เคคเคฐंเคे เคฏा L เคคเคฐंเคें
128) P เคคเคฐंเคें, เคช्เคฐाเคฅเคฎिเค เคคเคฐंเคे เคฏा เค เคจुเคฆैเคงเคฐ्เคฏ เคคเคฐंเคें (Longitudinal Waves) เคญी เคเคนเคฒाเคคी เคนैं
129) P เคคเคฐंเคें, เคง्เคตเคจि เคคเคฐंเคों เคे เคธเคฎाเคจ เคนोเคคी เคนैं, เค्เคฏोंเคि เคเคจเคे เคเคฃों เคी เคเคคि เคคเคฐंเค เคी เคฐेเคा เคी เคธीเคง เคฎें เคนोเคคी เคนै
130) P เคคเคฐंเคें, เคिเคธी เคญी เคธ्เคฅाเคจ เคชเคฐ เคฏเคน เคธเคฌเคธे เคชเคนเคฒे เคชเคนुंเคเคคी เคนैं
131) P เคคเคฐंเคें, เค ोเคธ, เคคเคฐเคฒ เคเคฐ เคैเคธ เคคीเคจों เคฎाเคง्เคฏเคฎों เคธे เคुเคเคฐ เคाเคคी เคนैं
132) P เคคเคฐंเคों เคा เคตेเค 8 เคธे 14 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคช्เคฐเคคि เคธेเคंเคก เคนोเคคा เคนै
133) P เคคเคฐंเคें, เคธเคฌเคธे เคคेเค เคเคฒเคคी เคนैं, เคฒेเคिเคจ เคถैเคฒों เคा เคเคจเคค्เคต เคฌเคฆเคฒเคจे เคชเคฐ P – เคคเคฐंเคों เคा เคตेเค เคญी เคฌเคฆเคฒ เคाเคคा เคนै
134) S เคคเคฐंเคें, เคฆ्เคตिเคคीเคฏเค เคคเคฐंเคे เคฏा เค เคจुเคช्เคฐเคธ्เคฅ เคคเคฐंเคें (Transverse Waves) เคญी เคเคนเคฒाเคคी เคนैं
135) S เคคเคฐंเคों เคฎें เคเคฃों เคी เคเคคि เคฒंเคฌเคตเคค เคฆाเคं เคฏा เคฌाเคं เค เคฅเคตा เคเคชเคฐ เคฏा เคจीเคे เคนोเคคी เคนै
136) S เคคเคฐंเคें, เคเคฒ เคคเคฐंเคों เคे เคธเคฎाเคจ เคนोเคคी เคนैं เคคเคฅा เคเคจเคฎें เคเคฃों เคी เคเคคि เคคเคฐंเค เคी เคฆिเคถा เคे เคธเคฎเคोเคฃ เคชเคฐ เคนोเคคी เคนै
137) S เคคเคฐंเคों เคो เคเฅी เคคเคฐंเคे เคญी เคเคนเคคे เคนैं
138) S เคคเคฐंเคें, เคคเคฐเคฒ เคชเคฆाเคฐ्เคฅों เคฎें เคฒुเคช्เคค เคนो เคाเคคी เคนैं I เคฏे เคेเคตเคฒ เค ोเคธ เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เคนी เคเคฒเคคी เคนैं I
139) S เคคเคฐंเคों เคी เคเคคि 4 เคिเคฒोเคฎीเคเคฐ เคช्เคฐเคคि เคธैเคंเคก เคนोเคคी เคนै
l40) L เคคเคฐंเคें, เคงเคฐाเคคเคฒीเคฏ เคคเคฐंเคें เคฏा เคชृเคท्เค ीเคฏ เคคเคฐंเคें (Surface Waves) เคญी เคเคนเคฒाเคคी เคนैं
 |
| Geography One Liner Questions |
(English Medium)
1) The word Geography or Geography was first used by the Greek scholar Eratosthenes.
2) Geography is considered as the subject of study of regional variation
3) Eskimos - from the North Pole region, Pygmy - residents of the Zaire Basin and Bushmen - the Kalahari Desert
4) The subject matter of geography is related to the place or place
5) "Geology is the geography of the past and geography is the geoscience of the present" - this statement by W.M. Davis's
6) The systematic or subject matter approach, also known as general geography, was propounded by the German geographer Alexander von Humboldt.
7) Regional geography was propounded by the German geographer Karl Ritter
8) The following are the areas of evergreen forests – Amazon Basin in Brazil country of South America, Congo and Zaire Basin of Africa and Malaysia, Indonesia and Philippines in Southeast Asia
9) The full form of GPS is Global Positioning System
10) The full form of GIS is Geographical Information System
11) Ecology The science under which the relationship between different organisms and their environment is studied
12) Herodotus is the first scholar who first described the process of the Nile delta with reason
13) Eratosthenes was the first to measure the circumference of the Earth by measuring the angle of the Sun's rays
14) The air sign hypothesis was presented in 1755 AD by the German philosopher Immanuel Kant. This theory is based on Newton's law of gravitation.
15) Representation of the Nebula Hypothesis In 1796 AD, the French astronomer and mathematician Laplace presented a modified form of Kant's air sign hypothesis in his book Exposition of the World System.
16) The planetary hypothesis was presented by American scientists Chamberlain and Molton in 1900.
17) Another hypothesis was propounded in the dualistic hypotheses in 1937 AD by the American scholar H.N. Russell and R.A. of England. Littleton did
18) The interstellar dust hypothesis was presented by the Russian scholar Otto Schmid in 1950 in the context of the origin of the solar system.
19) The Nebula Cloud hypothesis was propounded by Karl Van Wijasker of Germany and according to him the Sun had entered a huge cloud of gas and dust.
20) The Big Bang theory, also known as the Expanded Universe hypothesis, was presented by the Belgian scholar Georges Limaitre.
21) According to the Big Bang theory, Edwin Hubble gave evidence of the expansion of the universe in 1920
22) The Big Bang event happened 13.7 billion years ago today
23) As an alternative to the Big Bang theory that explains the expansion of the distance between galaxies, Hyle introduced the Sether state hypothesis. According to this hypothesis, the universe has remained the same at any time.
24) The galaxy is a flat disc
25) The diameter of any one galaxy can be between 80000 to 1.5 lakh light years and its thickness can be about 15000 light years.
26) The formation of galaxies begins with the accumulation of hydrogen gas in huge clouds called nebulae.
27) The speed of light is 300000 kilometers per second
28) The average distance in a light year is 300000 * 60 * 60 * 24 * 365¼ = 9.467 * 10¹² kilometers or 94.67 trillion kilometers
29) The average distance of the Earth from the Sun is 140 million, 95 million, 98000 kilometers
30) Sun's light reaches the earth in 8.311 minutes
31) The collapse of the nebula from which the solar system is believed to have originated and the formation of the core began 5 to 5.6 billion years ago.
32) Planets formed around 4.6 to 4.56 billion years ago
33) Sun is the nearest star to the earth
34) The Solar System consists of 8 planets, 63 satellites and millions of small bodies such as asteroids, comets, numerous meteors and a large amount of dust and gas.
35) The Sun is a huge sphere of extremely hot and condensed gaseous matter whose plane is called the photosphere.
36) The surface temperature of the Sun is 6000°C
37) The temperature of the center of the Sun is 15,000,000 °C
38) The temperature of man-made electric furnaces does not reach more than about 3000 °C
39) The diameter of the Sun is 13,90,000 km
40) The diameter of the Sun is 109 times greater than the diameter of the Earth
41) The volume of the Sun is 1.3 million times that of the Earth while its mass is 3.30 lakh times its mass
42) Density of Sun is 5.5 to one fourth of Earth's density
43) Sun completes one revolution on its axis in 25.4 days
44) The Sun revolves around the center of the galaxy in 250 million years on its (1971 * 10.5 km long) path at a speed of 250 kilometers per second
45) According to the distance from the Sun, there are 8 main planets like Mercury, Venus, Earth, Mars, Jupiter, Saturn, Varuna, Varuna etc.
46) Mercury, Venus, Earth and Mars are called inner or inner planets
47) The inner planets are found between the Sun and the asteroids
48) Inner planets are also called terrestrial planets because they move like earth and are made of metals.
49) Jupiter, Saturn, Uranus and Varuna are called outer planets or Jovian planets
50) Outer planets are called Jovian planets because they are like Jupiter
51) Jovian planets are also called gaseous planets because their atmospheres are made of helium and hydrogen gases.
52) An astronomical unit, the mean distance of the Earth from the Sun is equal to 14 crore 95 lakh 98000 kilometers
53) Earth's equatorial radius is 6370 km
54) Moon is the only natural satellite of Earth
55) The origin of the Moon from the Earth was first told by Sir George Darwin, the son of Charles Darwin, in 1833 AD.
56) The book Origin of Species was written by Charles Darwin, the pioneer of evolution and the biologist
57) The origin of the Moon is believed to be from The Big Splat event, in which another planet called Thalassa collided with Earth.
58) The diameter of the moon is 3475 km
59) Moon is at a distance of 3,84,377 km from Earth
60) The moon completes one revolution around the earth in a period of 27.3 days
61) The gravitational force of the Moon is 1/6 that of the Earth
62) The day temperature on the Moon is 127 °C and the night temperature is found to be minus 163 °C.
63) The density of the Moon is 3.344 times that of water and the mass is 1/81th that of the Earth
64) The origin of the Moon is believed to be 4.44 billion years ago, that is, the origin of the Moon occurred 150 million years after the origin of the Earth.
65) Earth originated as a blazing ball of gas and dust
66) In the beginning the earth was rocky, hot and deserted
67) Earth's structure is flaky
68) 70% of the earth is surrounded by water from the surface, that is why the earth is also called a water planet.
69) Earth reflects one-third of the light that falls on it into the atmosphere.
70) Earth appears blue in color from space as a result of the Earth's light reflected in the atmosphere
71) During the cooling of the earth, the lighter matter moved towards the upper surface and the heavy material towards the center of the earth; This separation of substances is called the process of differentiation.
72) The uppermost layer of the earth became cold and hard, which is called the earth's crust.
73) Underneath the crust there are three layers – mantle, outer core and inner core.
74) The Earth's early atmosphere was rich in hydrogen and helium
75) During the process of cooling and differentiation of the earth, many gases came out from inside the earth, this process is called gas emission.
76) In the beginning the atmosphere was rich in water vapor, nitrogen, carbon dioxide, ammonia gas and very little free oxygen
77) The origin of the oceans occurred 500 million years after the origin of the earth (about 400 years ago)
78) Evolution of life on earth is believed to be 380 million years ago
79) Photosynthesis process started 250 to 300 million years ago
80) Due to the process of photosynthesis, the amount of oxygen in the atmosphere increased and the oxygen in the atmosphere was completely filled 200 years ago
81) Algae on Earth is believed to be 300 years old
82) One celled bacteria originated on Earth about 380 years ago
83) The longest period on Earth is called Eons
84) Pre-Cambrian period is believed to be from 57 million to 4 billion 800 million ago
85) The period of the Palaeozoic period is considered to be from 24.5 million years to 57.0 million years ago
86) The Mesozoic period is considered to be from 65 million to 245 million years ago in which mammals originated.
87) Cenzozoic, believed to be 63 million years ago from today
88) The origin of the primitive man occurred between 10,000 to 20 lakh years ago.
89) Modern humans originated from 0 to 10 thousand years ago
90) It is estimated that there are 2 billion solar systems in space
91) The diameter of a galaxy on an average is believed to be 30,000 light years away
92) The average distance between two galaxies is one million light years
93) Our solar system is in a galaxy called Akash Ganga
94) The tendency of a rapidly moving object to fly outwards from the center is called centrifugal force.
95) The force in which an object tends to move towards the center is called Centripetal Force.
96) Halley's comet or tail star is visible after 76 years and it was last seen in 1986
97) Sun is the original source of all types of energy
98) Only 20 millionth part of the energy emitted by the Sun reaches the Earth
99) The force of gravity is proportional to the mass of the body i.e., the heavier the body, the greater its gravity
100) Gravity decreases as the distance between the bodies increases
101) Age Groups of Earth (Old to New) HAPPMC – Hadean, Archean, Proterozic, Paleozoic, Mesozic, Cenozic
102) Earth is a blue planet because of water
103) Jupiter is yellow because of SO2
104) Venus is bright because of its extremely hot
105) Saturn is black because of N2
106) Mars is red because of iron oxide
107) Arun is green because of methane
108) Earth's twin sister is called – Venus
109) Earth's center is 6370 km
110) The world's deepest mine is the Robinson Trench in South Africa, which is 4 km deep, it is a gold mine
111) The depth of wells dug for oil exploration is not more than 8 kilometers
112) The deepest drilling ever done in the Arctic Ocean in the Kola region up to 12 km
113) The deepest trench on Earth is the Mariana Trench in the Pacific Ocean
114) Observable sources of Earth's depth include mines, holes and volcanic eruptions
115) Indirect sources of information about Earth's interior include Earth's density, pressure, temperature, meteorites, gravity, magnetic surveys and seismic waves etc.
116) The density of the earth's crust is 2.7 grams cubic centimeters.
117) Density of mantle rocks is 2.7 to 3.5 g cubic centimeter
118) The density of the core of the earth is 11 to 12 grams cubic centimeter
119) Earth's average density is 5.5 grams cubic centimeter
120) Earth's density was first measured in 1774, the basis for its measurement is Newton's law of gravity, according to which "the force of attraction increases in proportion to the amount of matter of matter and decreases in proportion to the distance between them".
121) Normally the temperature in the interior of the earth increases by 1 degree Celsius for every 32 meters of depth
122) The temperature in the interior of the earth at a depth of 50 km is between 1200 ° C to 1800 ° C
123) The temperature of the metallic core of the earth should be 2,000°C to 6000°C
124) Due to the distance from the center of the earth, the force of gravity is greater at the poles and less at the equator
125) The variation of gravity is called anomaly of gravity
126) Mohorovicic made the first attempt to know about the geodesy through seismic waves in 1909.
127) There are three types of earthquake waves :- 1) Primary waves or P waves 2) Secondary waves or Secondary waves or S waves 3) Surface waves or L waves
128) P waves are also called primary waves or longitudinal waves.
129) P waves are similar to sound waves because their particles move along the line of the wave.
130) P waves are the first to reach any place
131) P waves solid, liquid and gas travel through all the three mediums
132) The velocity of P waves is 8 to 14 kilometers per second
133) P waves travel the fastest, but the velocity of P waves changes as the density of rocks changes.
134) S waves are also called secondary waves or transverse waves
135) Particles in S waves move vertically to the right or left or up or down
136) S waves are similar to water waves and the particles move at right angles to the direction of the wave
137) S waves are also called horizontal waves
138) S waves vanish in liquids. They travel only through solid medium.
139) S waves have a speed of 4 kilometers per second
l40) L waves are also called surface waves or surface waves.
1) The word Geography or Geography was first used by the Greek scholar Eratosthenes.
2) Geography is considered as the subject of study of regional variation
3) Eskimos - from the North Pole region, Pygmy - residents of the Zaire Basin and Bushmen - the Kalahari Desert
4) The subject matter of geography is related to the place or place
5) "Geology is the geography of the past and geography is the geoscience of the present" - this statement by W.M. Davis's
6) The systematic or subject matter approach, also known as general geography, was propounded by the German geographer Alexander von Humboldt.
7) Regional geography was propounded by the German geographer Karl Ritter
8) The following are the areas of evergreen forests – Amazon Basin in Brazil country of South America, Congo and Zaire Basin of Africa and Malaysia, Indonesia and Philippines in Southeast Asia
9) The full form of GPS is Global Positioning System
10) The full form of GIS is Geographical Information System
11) Ecology The science under which the relationship between different organisms and their environment is studied
12) Herodotus is the first scholar who first described the process of the Nile delta with reason
13) Eratosthenes was the first to measure the circumference of the Earth by measuring the angle of the Sun's rays
14) The air sign hypothesis was presented in 1755 AD by the German philosopher Immanuel Kant. This theory is based on Newton's law of gravitation.
15) Representation of the Nebula Hypothesis In 1796 AD, the French astronomer and mathematician Laplace presented a modified form of Kant's air sign hypothesis in his book Exposition of the World System.
16) The planetary hypothesis was presented by American scientists Chamberlain and Molton in 1900.
17) Another hypothesis was propounded in the dualistic hypotheses in 1937 AD by the American scholar H.N. Russell and R.A. of England. Littleton did
18) The interstellar dust hypothesis was presented by the Russian scholar Otto Schmid in 1950 in the context of the origin of the solar system.
19) The Nebula Cloud hypothesis was propounded by Karl Van Wijasker of Germany and according to him the Sun had entered a huge cloud of gas and dust.
20) The Big Bang theory, also known as the Expanded Universe hypothesis, was presented by the Belgian scholar Georges Limaitre.
21) According to the Big Bang theory, Edwin Hubble gave evidence of the expansion of the universe in 1920
22) The Big Bang event happened 13.7 billion years ago today
23) As an alternative to the Big Bang theory that explains the expansion of the distance between galaxies, Hyle introduced the Sether state hypothesis. According to this hypothesis, the universe has remained the same at any time.
24) The galaxy is a flat disc
25) The diameter of any one galaxy can be between 80000 to 1.5 lakh light years and its thickness can be about 15000 light years.
26) The formation of galaxies begins with the accumulation of hydrogen gas in huge clouds called nebulae.
27) The speed of light is 300000 kilometers per second
28) The average distance in a light year is 300000 * 60 * 60 * 24 * 365¼ = 9.467 * 10¹² kilometers or 94.67 trillion kilometers
29) The average distance of the Earth from the Sun is 140 million, 95 million, 98000 kilometers
30) Sun's light reaches the earth in 8.311 minutes
31) The collapse of the nebula from which the solar system is believed to have originated and the formation of the core began 5 to 5.6 billion years ago.
32) Planets formed around 4.6 to 4.56 billion years ago
33) Sun is the nearest star to the earth
34) The Solar System consists of 8 planets, 63 satellites and millions of small bodies such as asteroids, comets, numerous meteors and a large amount of dust and gas.
35) The Sun is a huge sphere of extremely hot and condensed gaseous matter whose plane is called the photosphere.
36) The surface temperature of the Sun is 6000°C
37) The temperature of the center of the Sun is 15,000,000 °C
38) The temperature of man-made electric furnaces does not reach more than about 3000 °C
39) The diameter of the Sun is 13,90,000 km
40) The diameter of the Sun is 109 times greater than the diameter of the Earth
41) The volume of the Sun is 1.3 million times that of the Earth while its mass is 3.30 lakh times its mass
42) Density of Sun is 5.5 to one fourth of Earth's density
43) Sun completes one revolution on its axis in 25.4 days
44) The Sun revolves around the center of the galaxy in 250 million years on its (1971 * 10.5 km long) path at a speed of 250 kilometers per second
45) According to the distance from the Sun, there are 8 main planets like Mercury, Venus, Earth, Mars, Jupiter, Saturn, Varuna, Varuna etc.
46) Mercury, Venus, Earth and Mars are called inner or inner planets
47) The inner planets are found between the Sun and the asteroids
48) Inner planets are also called terrestrial planets because they move like earth and are made of metals.
49) Jupiter, Saturn, Uranus and Varuna are called outer planets or Jovian planets
50) Outer planets are called Jovian planets because they are like Jupiter
51) Jovian planets are also called gaseous planets because their atmospheres are made of helium and hydrogen gases.
52) An astronomical unit, the mean distance of the Earth from the Sun is equal to 14 crore 95 lakh 98000 kilometers
53) Earth's equatorial radius is 6370 km
54) Moon is the only natural satellite of Earth
55) The origin of the Moon from the Earth was first told by Sir George Darwin, the son of Charles Darwin, in 1833 AD.
56) The book Origin of Species was written by Charles Darwin, the pioneer of evolution and the biologist
57) The origin of the Moon is believed to be from The Big Splat event, in which another planet called Thalassa collided with Earth.
58) The diameter of the moon is 3475 km
59) Moon is at a distance of 3,84,377 km from Earth
60) The moon completes one revolution around the earth in a period of 27.3 days
61) The gravitational force of the Moon is 1/6 that of the Earth
62) The day temperature on the Moon is 127 °C and the night temperature is found to be minus 163 °C.
63) The density of the Moon is 3.344 times that of water and the mass is 1/81th that of the Earth
64) The origin of the Moon is believed to be 4.44 billion years ago, that is, the origin of the Moon occurred 150 million years after the origin of the Earth.
65) Earth originated as a blazing ball of gas and dust
66) In the beginning the earth was rocky, hot and deserted
67) Earth's structure is flaky
68) 70% of the earth is surrounded by water from the surface, that is why the earth is also called a water planet.
69) Earth reflects one-third of the light that falls on it into the atmosphere.
70) Earth appears blue in color from space as a result of the Earth's light reflected in the atmosphere
71) During the cooling of the earth, the lighter matter moved towards the upper surface and the heavy material towards the center of the earth; This separation of substances is called the process of differentiation.
72) The uppermost layer of the earth became cold and hard, which is called the earth's crust.
73) Underneath the crust there are three layers – mantle, outer core and inner core.
74) The Earth's early atmosphere was rich in hydrogen and helium
75) During the process of cooling and differentiation of the earth, many gases came out from inside the earth, this process is called gas emission.
76) In the beginning the atmosphere was rich in water vapor, nitrogen, carbon dioxide, ammonia gas and very little free oxygen
77) The origin of the oceans occurred 500 million years after the origin of the earth (about 400 years ago)
78) Evolution of life on earth is believed to be 380 million years ago
79) Photosynthesis process started 250 to 300 million years ago
80) Due to the process of photosynthesis, the amount of oxygen in the atmosphere increased and the oxygen in the atmosphere was completely filled 200 years ago
81) Algae on Earth is believed to be 300 years old
82) One celled bacteria originated on Earth about 380 years ago
83) The longest period on Earth is called Eons
84) Pre-Cambrian period is believed to be from 57 million to 4 billion 800 million ago
85) The period of the Palaeozoic period is considered to be from 24.5 million years to 57.0 million years ago
86) The Mesozoic period is considered to be from 65 million to 245 million years ago in which mammals originated.
87) Cenzozoic, believed to be 63 million years ago from today
88) The origin of the primitive man occurred between 10,000 to 20 lakh years ago.
89) Modern humans originated from 0 to 10 thousand years ago
90) It is estimated that there are 2 billion solar systems in space
91) The diameter of a galaxy on an average is believed to be 30,000 light years away
92) The average distance between two galaxies is one million light years
93) Our solar system is in a galaxy called Akash Ganga
94) The tendency of a rapidly moving object to fly outwards from the center is called centrifugal force.
95) The force in which an object tends to move towards the center is called Centripetal Force.
96) Halley's comet or tail star is visible after 76 years and it was last seen in 1986
97) Sun is the original source of all types of energy
98) Only 20 millionth part of the energy emitted by the Sun reaches the Earth
99) The force of gravity is proportional to the mass of the body i.e., the heavier the body, the greater its gravity
100) Gravity decreases as the distance between the bodies increases
101) Age Groups of Earth (Old to New) HAPPMC – Hadean, Archean, Proterozic, Paleozoic, Mesozic, Cenozic
102) Earth is a blue planet because of water
103) Jupiter is yellow because of SO2
104) Venus is bright because of its extremely hot
105) Saturn is black because of N2
106) Mars is red because of iron oxide
107) Arun is green because of methane
108) Earth's twin sister is called – Venus
109) Earth's center is 6370 km
110) The world's deepest mine is the Robinson Trench in South Africa, which is 4 km deep, it is a gold mine
111) The depth of wells dug for oil exploration is not more than 8 kilometers
112) The deepest drilling ever done in the Arctic Ocean in the Kola region up to 12 km
113) The deepest trench on Earth is the Mariana Trench in the Pacific Ocean
114) Observable sources of Earth's depth include mines, holes and volcanic eruptions
115) Indirect sources of information about Earth's interior include Earth's density, pressure, temperature, meteorites, gravity, magnetic surveys and seismic waves etc.
116) The density of the earth's crust is 2.7 grams cubic centimeters.
117) Density of mantle rocks is 2.7 to 3.5 g cubic centimeter
118) The density of the core of the earth is 11 to 12 grams cubic centimeter
119) Earth's average density is 5.5 grams cubic centimeter
120) Earth's density was first measured in 1774, the basis for its measurement is Newton's law of gravity, according to which "the force of attraction increases in proportion to the amount of matter of matter and decreases in proportion to the distance between them".
121) Normally the temperature in the interior of the earth increases by 1 degree Celsius for every 32 meters of depth
122) The temperature in the interior of the earth at a depth of 50 km is between 1200 ° C to 1800 ° C
123) The temperature of the metallic core of the earth should be 2,000°C to 6000°C
124) Due to the distance from the center of the earth, the force of gravity is greater at the poles and less at the equator
125) The variation of gravity is called anomaly of gravity
126) Mohorovicic made the first attempt to know about the geodesy through seismic waves in 1909.
127) There are three types of earthquake waves :- 1) Primary waves or P waves 2) Secondary waves or Secondary waves or S waves 3) Surface waves or L waves
128) P waves are also called primary waves or longitudinal waves.
129) P waves are similar to sound waves because their particles move along the line of the wave.
130) P waves are the first to reach any place
131) P waves solid, liquid and gas travel through all the three mediums
132) The velocity of P waves is 8 to 14 kilometers per second
133) P waves travel the fastest, but the velocity of P waves changes as the density of rocks changes.
134) S waves are also called secondary waves or transverse waves
135) Particles in S waves move vertically to the right or left or up or down
136) S waves are similar to water waves and the particles move at right angles to the direction of the wave
137) S waves are also called horizontal waves
138) S waves vanish in liquids. They travel only through solid medium.
139) S waves have a speed of 4 kilometers per second
l40) L waves are also called surface waves or surface waves.
Also Visit
CBSE Class 11 Geography Question Paper Design and Annual Paper Blueprint 2023-24 https://abhimanyusir.blogspot.com/2023/01/cbse-class-11-geography-annual-paper.html
UPSC Geography Prelims 2022 Questions
UPSC Geography Prelims 2021 Questions
Digital Library & E Books
Why June 21 is the longest day of the year? What are its effects? เคूเคจ 21 เคธाเคฒ เคा เคธเคฌเคธे เคฌเฅा เคฆिเคจ เค्เคฏों เคนोเคคा เคนै ? เคเคธเคे เค्เคฏा เคช्เคฐเคญाเคต เคนैं ? https://abhimanyusir.blogspot.com/2021/06/longest-day-21-june-facts-and-gk-21_21.html
You Can Also Visit
For Books
Visit Digital Library & E Books
Visit Digital Library & E Books
Search Me Online Using Keywords
Abhimanyusir
Abhimanyu Sir
Abhimanyu Dahiya
Ultimate Geography
Save Water, Save Environment,
Save Earth, Save Life.
เคเคฒ เคนै เคคो เคเคฒ เคนै। เคเคฒ เคนी เคीเคตเคจ เคนै।